Wat krijg je als een feministische atheïst meeneemt naar de kerk?

Het is, eerlijk gezegd, alleen liefde die mij nog kan bewegen om een evangelische kerkdienst te bezoeken. Dat gebeurde deze maand, toen geliefde podcast-held Samuel en zijn vrouw hun kindje lieten opdragen.

Ik heb afgesproken om samen met geboren en getogen atheïst Anne Ardon aanwezig te zijn bij dit eerste kruispunt in het leven van ons twitterneefje Thomas. Het wordt een van haar eerste kerkdiensten en ook voor mij voelt het meer vreemd dan vertrouwd in de religieuze heimat van mijn jeugd.

Herinneringen verzamelen

Anne en ik zijn positief verrast door het grote aantal jonge bezoekers van de Delftse gemeente. Voor de dienst begint, schraap ik mijn herinneringen bij elkaar om haar voor te bereiden op alle gebruiken die voor ons automatismen zijn en voor haar allemaal nieuw. Wanneer ga je staan, wanneer zit je, wanneer is het gebed plotseling begonnen en wat is dat ‘opdragen’ precies?

Een kerkdienst meemaken met een atheïst naast je, dat raad ik iedere christen eens aan. Het leert je om de mooie dingen uit je traditie weer extra te waarderen. Waar vind je nog plaatsen waar mensen samenkomen om naar hartelust te zingen? Hoe mooi is het om je nieuwgeborene dankbaar en trots te showen aan een gemeenschap van betrokkenen die je ‘broers en zussen’ noemt?

Ik zie dat Anne het mooi vindt en zelf geniet ik ook meer dan in lange tijd van mijn geloof.

Steeds weer denken voor een ander

Natuurlijk ben ik ook op mijn hoede. Vraag ik me voortdurend af welke elementen van mijn evangelische roots gênant of ronduit afstotend zijn. Dat blijken er, voor deze welwillende gast, minder dan ik vrees.

Het valt Anne op hoeveel militaire metaforen er in de Opwekkingsliederen zitten. Termen als oorlog en overwinning, wapens, wedlopen, vijanden – ervaren wij christenen ons leven en de wereld echt als zo’n enorm strijdtoneel, of zijn deze metaforen een wat uitgewerkte erfenis uit de Oudtestamentische cultuur die eigenlijk de onze niet meer is?

Oh oh Ouweneel

Mijn grootste angst, zowel voor mij als voor Anne, zit hem in de spreker, theologisch kanon Willem Ouweneel. Het thema geeft ‘linksmenschen’ Anne en Alain hoop: Micha-zondag!

Er is jou, mens, gezegd wat goed is,
je weet wat de HEER van je wil:
niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten
en nederig de weg te gaan van je God.
Zonder een leven in liefde en recht is je geloof dood en niets waard, preekt Ouweneel. Als wij de wereld joods-christelijk onderverdelen in ‘rechtvaardigen’ en ‘goddelozen’, is de liefde het onmisbare kenmerk van die eersten. Ouweneel preekt de Liefde en weet de randkerkelijke theoloog en de atheïstische feministe daarin mee te nemen.
Buiten de boot
Dan draait hij het plotseling om.
Wie wel in God gelooft maar niet in liefde leeft, is geen rechtvaardige.
Maar wie wel in liefde leeft en niet in God gelooft, is ook geen rechtvaardige.
Een atheïst die tijdens de Tweede Wereldoorlog joden herbergde zou in dat schema bijvoorbeeld het religieuze label ‘goddeloze’ opgespeld krijgen en het Laatste Oordeel niet gunstig doorkomen.
Mijn niet-gelovige Twittervriendin is zojuist buiten de boot gepreekt. En ome Willem, ik spring vrijwillig achter haar aan, in de overtuiging dat iedereen die in Liefde gelooft, zal blijven drijven.
Spottende modus
Ik krijg de indruk dat Ouweneels uitsluiting Anne minder teleurstelt dan mij. ‘Ik begrijp wel dat elke gemeenschap een afgegrensd wij nodig heeft’, zegt ze achteraf. Maar ik ben al in de cynische modus geschoten. Is Ouweneel – is God mij makkelijker kwijt dan haar?
De liederen na de preek zijn meer aanbiddingsliederen, met veel intieme taal, wat minder uptempo muziek en veel herhalingen. Tekstueel gezien, merk ik op tegen Anne, zouden dit vaak ook liefdesliederen uit de top-40 kunnen zijn. Ik bedoel het licht spottend.
Nee, want hier zit steeds een element van ultieme overgave in.
Haar antwoord is, zo merk ik twee weken later, mijn preek van die dag geweest.
Na alle omzwervingen in kerkenland heb ik vrij definitief besloten mij christen te blijven noemen, uit mijn vertrouwde religieuze traditie te blijven putten. Ik wil me zo blijven noemen, ook al voldoe ik noch voor veel christenen, noch voor veel atheïsten aan de ‘voorwaarden’ die aan de naam christen hangen.
Overgave
Maar wil ik echt deel blijven van de christelijke traditie, dan moet ik het element van overgave weer durven implementeren in mijn geloofsleven.
Ik moet weer een kerkdienst durven bezoeken zonder mijn angst toe te staan om het veilige, lelijke cynisme steeds zo paraat te hebben.
Ik moet de traditie die ik liefheb weer zonder schroom durven laten zien aan hen die er niet bekend mee zijn – in het vertrouwen dat zij het mooie nog meer waarderen dan ikzelf en minder schrikken van de weerhaken van the dark side van de kerk.
Ik moet mijzelf weer durven toevertrouwen aan het geloof, de hoop, de Liefde die ik stamelend ‘God’ noem – met mijn handen niet als vuisten, niet met vilein scherpe nagels, maar geopend. In kwetsbare overgave als de kleine Thomas in de armen van zijn vader, met de dankbare, vertrouwende afhankelijkheid van het stel op dat podium.
Die levenshouding terugwinnen gaat een levenslange strijd voor mij worden. Gelukkig heb ik net gezongen dat wij meer dan overwinnaars zijn. Toch niet zo gek, die oude metaforen van de kerk.
Dit blog werd eerder geplaatst op 30 oktober 2015

6 reacties op “Wat krijg je als een feministische atheïst meeneemt naar de kerk?”

  1. Ligt er ook wel aan in welke Kerk. Je hebt ook sommige Predikanten die alleen maar met het vingertje staan te wijzen tijdens een Preek. Daarmee jaag je juist mensen weg uit een Kerk. En dan krijg je ook nog eens het verwijt waarom je niet naar een Kerk toe gaat. Wees blij dat je het Geloof op allerlei manieren kan beleven zo ook buiten een Kerk. En daarbij zijn er Kerken te kust en te keur, gelukkig maar. En natuurlijk is er overal wel wat, maar het is maar net waar je je het meeste thuisvoelt. Daarbij heb ik het ook wel eens meegemaakt dat ik in de Kerk zat, en er iemand binnenkwam die ik toevallig goed kende. Die persoon nam samen met een vriendin plaats in de Kerk, deed overigens zelf nergens aan. Het was van korte duur, heeft het ook niet lang vol gehouden. Ik vond het toch knap/moedig dat die persoon de moeite nam om toch eens te proberen gewaar te worden hoe het er in een Gemeente aan toe ging.

  2. Ligt er ook wel aan in welke Kerk. Je hebt ook sommige Predikanten die alleen maar met het vingertje staan te wijzen tijdens een Preek. Daarmee jaag je juist mensen weg uit een Kerk. En dan krijg je ook nog eens het verwijt waarom je niet naar een Kerk toe gaat. Wees blij dat je het Geloof op allerlei manieren kan beleven zo ook buiten een Kerk. En daarbij zijn er Kerken te kust en te keur, gelukkig maar. En natuurlijk is er overal wel wat, maar het is maar net waar je je het meeste thuisvoelt. Daarbij heb ik het ook wel eens meegemaakt dat ik in de Kerk zat, en er iemand binnenkwam die ik toevallig goed kende. Die persoon nam samen met een vriendin plaats in de Kerk, deed overigens zelf nergens aan. Het was van korte duur, heeft het ook niet lang vol gehouden. Ik vond het toch knap/moedig dat die persoon de moeite nam om toch eens te proberen gewaar te worden hoe het er in een Gemeente aan toe ging.

  3. Ligt er ook wel aan in welke Kerk. Je hebt ook sommige Predikanten die alleen maar met het vingertje staan te wijzen tijdens een Preek. Daarmee jaag je juist mensen weg uit een Kerk. En dan krijg je ook nog eens het verwijt waarom je niet naar een Kerk toe gaat. Wees blij dat je het Geloof op allerlei manieren kan beleven zo ook buiten een Kerk. En daarbij zijn er Kerken te kust en te keur, gelukkig maar. En natuurlijk is er overal wel wat, maar het is maar net waar je je het meeste thuisvoelt. Daarbij heb ik het ook wel eens meegemaakt dat ik in de Kerk zat, en er iemand binnenkwam die ik toevallig goed kende. Die persoon nam samen met een vriendin plaats in de Kerk, deed overigens zelf nergens aan. Het was van korte duur, heeft het ook niet lang vol gehouden. Ik vond het toch knap/moedig dat die persoon de moeite nam om toch eens te proberen gewaar te worden hoe het er in een Gemeente aan toe ging.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *