The Life of Pablo van Kanye West klinkt als een grof psalmboek

Om Kanye West hangt altijd en overal een zweem van collectieve bewondering en verontwaardiging. Alain duikt in The Life of Pablo en ontdekt er spoortjes van een aureool. 

Als theoloog weet ik dat je een tekst het best begrijpt door hem te lezen vanuit het perspectief van de auteur zelf. Wil je het evangelie naar Matteüs een beetje snappen, dan probeer je je dus te verdiepen in wie Matteüs was en wat hij tegen zijn eerste lezers probeerde te zeggen. Klinkt logisch, toch?

Ik heb dat deze week eens toegepast op het nieuwste album van Kanye West, The Life of Pablo. Hoe heeft de enigmatische rapper zijn laatste kunstwerk bedoeld? Valt er wat theologische inhoud uit te vissen? Spoiler alert: wat met Lemonade van Beyoncé gelukt is, lukte ook met deze plaat – Kanye is bij vlagen een psalmzanger.

Wat Kanye West zelf over The Life of Pablo zegt

Na vele schijnbewegingen werd de definitieve albumtitel pas op het laatste moment bekend. Over het leven van ene Pablo, dus. Ondertitel: which one? Kanye wilde dat we zouden raden. En in eerste instantie dacht je waarschijnlijk net als ik dat de megalomane Yeezus gewoon naar de grootste kunstenaar van de vorige eeuw knipoogde. Picasso!

Name one genius that ain’t crazy

Of aan de drugsbaron Pablo Escobar, die zo rijk was dat hij een peperdure Rolex kocht, maar zijn bezittingen tegelijkertijd angstvallig beschermde (met een waakhond):

Pablo bought a Roley and a rottweiler

Naar beiden knipoogt hij in Feedback. Maar op Twitter geeft Kanye de religieuze lading van de naam Pablo prijs. De apostel Paulus, natuurlijk! Het klassieke genie dat te creatief was voor zijn eigen mensen en dus maar een nieuwe religie startte – een die twintig eeuwen later nog steeds springlevend is.

life of pablo paulus

The Life of Pablo als gospel

Van de auteur zelf mogen theologen dus meespelen. Leuk! Nog niet overtuigd? Hier:

https://twitter.com/kanyewest/status/692435575836676097

Een gospelalbum, dus. En dat wordt ook wel rijkelijk bevestigd vanaf seconde 1. We horen een kindprediker hard Halleluja roepen. Chance the Rapper bezingt, zoals vaker, Gods glorie. De titel Ultralight Beam verwijst naar de bekering van Paulus, die zijn leven omgooide nadat hij door een goddelijke lichtstraal was verblind.

We on an ultralight beam
This is a God dream

Ook Kirk Franklin werkt mee, de koning van de hedendaagse black gospel (Kirk Franklin, die jaren geleden bij Oprah zijn pornoverslaving opbiechtte. Misschien heeft hij in mindere tijden nog wel naar de sekstape van Kanyes vrouw Kim Kardashian zitten kijken). Met Pasen twitterde Kanye zelf nog een uitbreiding van de openingstrack, met een gebed van Kirk.

Geen heilig boontje

Diezelfde Kirk Franklin kwam nog wel onder vuur te liggen door zijn keuze om met Kanye West te zingen. Zijn christelijke achterban vertrouwt Kanye niet. En inderdaad: een heilig boontje is de rapper nog altijd niet. Of had jij al eens eerder een gospelalbum gezien met prominente blote vrouwenbillen op de voorkant (ook al is het, hoe lief, een ode aan de billen van Kanyes eigen vrouw)? En zoals mijn held Lou Reed al over het vorige album schreef:

Then there’s the obligatory endless blowjobs and menages-a-trois.

Er is een ranzig grapje over seks met een model dat zojuist haar anus heeft gebleekt (‘straks komt er nog bleekmiddel op mijn T-shirt en voel ik me een asshole‘). Een schampere opmerking over de looks van zijn ex. En waarschijnlijk het meest ongepast: Kanye zou best nog seks met Taylor Swift willen (‘Why? I made that bitch famous, goddamn‘). Ook teksten als die van Freestyle 4 en zijn fantasie over een GoPro op zijn penis zijn weinig verheffend.

Toch besloot Kirk Franklin om Kanye te blijven steunen – en dat legt hij hier mooi uit.

https://twitter.com/kanyewest/status/698699575402590208

De vertwijfeling van Kanye

Tegelijkertijd zien we een kwetsbare Kanye op The Life of Pablo. Hij weet zo langzamerhand zelf niet meer wie Kanye eigenlijk is. Hij wordt gek van de werkdruk. Hij vraagt zich af of er nog wel ergens echte vrienden te vinden zijn (en noemt daarbij de diefstal van zijn laptop door een ‘cousin’). Hij heeft een afkeer gekregen van het Hollywood-leven: ‘Please baby, no more parties in LA’. De existentiële vertwijfeling klinkt nog het meest huiveringwekkend in de conclusie van Wolves:

We surrounded by the fucking wolves

Het is het bijbelse beeld van wolven die de onschuldige lammeren willen verscheuren. Maar de wolf is ook het symbool van het Romeinse Rijk dat de eerste christenen vervolgde. Paulus ontkwam daar een tijdje aan dankzij zijn Romeinse geboorterecht. En daar komt Kanyes pijn over de rassenongelijkheid in Amerika naar boven, net als bij Beyoncé. De katoenplukkers en de ghetto’s. De context waarin het gospelgenre ontstond, maar misschien ook wel de achtergrond van de bruutheid die rapmuziek kan hebben: het is de schreeuw van een groep mensen die zich niet gehoord voelt in de maatschappij.

https://twitter.com/kanyewest/status/698699496973332480

Berouw en heimwee

Temidden van al die wolven verlangt Kanye naar de warmte van een hecht gezin. Hij beschrijft zijn evangelie als het verhaal van de losbandige Maria Magdalena die moeder Maria wordt. Zo zoekt hij de veiligheid terug voor zichzelf, Kim en hun kinderen North en Saint:

Cover Nori in lambs’ wool
We surrounded by the fuckin’ wolves
What if Mary was in the club ‘fore she met Joseph with no love?
Cover Saint in lambs’ wool

Hij zweert tegenover God de vreemde vrouwen af voordat een scheiding onvermijdelijk wordt. Heeft spijt van zijn afwezigheid op familiebijeenkomsten. Van het feit dat hij zijn vrouw te weinig belt (en hier vergelijkt hij zich met zijn eigen afwezige vader, ook een verhaal dat hij gemeen heeft met Beyoncé).

I was lost and beat up
I was warm flesh, unseasoned
You found me, in your gaze
I found you, oh Jesus
I was too wild, I was too wild

Het is een narratief dat alle leegte in de uitbundig aanwezige ‘gangstarap’ in een ander perspectief zet: het wilde leven als iets waar Kanye mee worstelt, waar hij ergens ook voortdurend van weg wil rennen om in de setting van een heilig gezin tot rust te komen.

Het evangelie volgens Kanye West

Het meest expliciete geloofsgetuigenis op het album vinden we in de twee minuten van Low Lights, een integraal opgenomen speech van een vrouw over haar diepe vertrouwen op God. Zelf speelt Kanye ook voortdurend met het idee van zijn bekering, met de gedachte van hemelse hoop en een ‘God dream’ zoals Paulus die heeft gehad. Maar hij heeft zijn gastartiesten nodig voor de allervroomste teksten op The Life of Pablo.

Some day the sky above will open up and he will reach out his hand and guide me through, oh yes he will.
I won’t always be crying these tears!

Kanyes innerlijke strijd hoor je het meest duidelijk in Father stretch my hands, pt 1, een roep om bevrijding, een lofzang op de romantische liefde – maar in het midden vinden we de platvloerse schets van een vluggertje met een andere vrouw. Hierin doet Kanye me aan de bijbelse figuur David denken. Iemand die straatarm was en veel te rijk werd, iemand die veel van zijn vrouw hield, maar de meest gore slippertjes maakte. Iemand die zijn gevecht met zichzelf en God, maar ook zijn liefde voor het leven en God in prachtig ruwe psalmen heeft gegoten.

God spreekt door mensen met een vreemde tongval tot zijn volk
Jesaja

Voor de gemiddelde christen hebben Beyoncé en Kanye een al te vreemd, nogal grof vocabulaire. Nee, Yeezus is Jezus niet. Maar als gelovigen hun seksstress kunnen laten varen, hun vooroordelen los kunnen laten en hun best doen om zich in te leven in het verhaal van Kanye West, vinden ze in The Life of Pablo een weerbarstige 2.0 versie van koning David met zijn worstelingen en zijn harp.

Zet ‘m eens aan op Spotify.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *