De verbrande hoop


Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

De verbrande hoop – PopUpGedachte woensdag 1 maart

Het is aswoensdag vandaag. Vanavond zullen in allerlei kerken en kerkjes, zowel katerige carnavalsgangers als vrome gelovigen zich het hoofd neigen naar een priester die dan met zijn vinger in de as gedoopt een askruisje op het voorhoofd tekent en deze woorden uitspreekt: stof zijt gij en tot stof zult gij weerkeren.

Tenminste, dat zeggen ze. Ik ben zo protestants opgevoed als het maar kan, gereformeerd nog wel, dus ik heb nog nóóit een askruisje gehaald. Roomse fratsen waren dat. Nu haalt de werkelijkheid dat gereformeerde eigengereide in en realiseert zich menigeen hoe verrekte veel behoefte we hebben aan iets wat tastbaar, ervaarbaar, onderga-baar is. Stof zijt gij en tot stof zult gij weerkeren.

Het is de as van de palmtakken. Verwijzend naar de processie die Jezus van Nazareth de stad binnenhaalde als degene die hen wel even van de Romeinen verlossen zou. Dat deed hij niet, hij kwam ons van onszelf verlossen. En we verbranden de palmtakken en beseffen dat de verandering van de omstandigheden of van anderen niet de oplossing voor de wereld is, maar de verandering van onszelf.

Deze ochtend lezen we dan ook uit het boekje Jona. Prachtig, mythisch, theatraal boek. Fantastische dialoog tussen God en zijn onwillige profeet, een zeemonster, drie dagen dood en dan toch weer opnieuw mogen beginnen. Aanrader, gewoon eens lezen. Vanochtend is Jona in Nineve aangekomen, de vijandige stad waar hij binnenreist en waar hij dit zegt: ‘”nog 40 dagen dan wordt Nineve weggevaagd.” De inwoners van Ninevé geloofden God, ze riepen een vasten uit en hulden zich in en boetekleed. De koning zei: ‘Lat iedereen anders gaan leven en breken met het onrecht dat hij doet.’

Geniaal natuurlijk. Zo’n impact. Dat je Amerika binnentrekt en iedereen opeens op de knieën gaat, niet voor jou maar om zich te bekeren. Dat Trump beseft dat hij niet goddelijk geïnspireerd handelde, maar juist het tegenovergestelde. In zak en as. Of dat je drie dagreizen door Europa heentrekt en iedereen zich in zak en as hult, de muren neerhaalt, huilend vergeving vraagt aan vluchtelingen, aan burgers die zich achtergesteld voelen zowel ouderen als Marokkanen, als moslims als wie dan ook. Die dat vervolgens niet zo goed horen, omdat zij zelf ook in zak en as zijn om hun eigen falen. Oh, theater, oh, verbeelding, wat kan er toch veel in een verhaal.

Wat doet God met die boetedoening? Hij vergeeft. Jona is pislink, hij wilde spektakel, hij wilde dat zijn woorden wáár zouden worden, maar ja hoor, zegt hij in zijn dialoog met de almachtige: ik wist het wel, jij moest zonodig weer liefdevol, geduldig, trouw en tot vergeving bereid zijn. Mokkend trekt hij zich terug.

Dit is hoe de ziel van de wereld, de maker, de kracht achter deze werkelijkheid opereert. Wie werkelijk wil veranderen, wordt gehoord, gezien, omhelst, wat hij of zij ook heeft gedaan. Het groepje, kerkje, netwerk dat werkelijk wil veranderen wordt gezien, gehoord en omhelst wat ze ook met elkaar waren. Ik hoop dat deze veertigdagentijd zo’n tijd wordt. Een tijd waarin ik weer leer beseffen hoe medeplichtig ik ben aan de shit van de mensheid, hoe diep dat in mijn ziel zit en niet de excuses op tafel gooi, niet denk dat ik het beter doe en tenminste mijn best – om mezelf dan te vergelijken met anderen die het slechter zouden doen – maar dat ik de geestelijke discipline heb om mijn eigen deel te nemen, te zoeken naar stilte, vergeving, verandering. Zelf. Én met anderen die daarin voorgaan of meegaan.

‘U hebt in de strijd tegen de zonde uw leven nog niet op het spel gezet’ schrijft Paulus vanochtend. Wat waar is. Het ligt er een beetje aan hoe je zonde definieert, ik wordt er altijd gelukkig van als die tenminste óók collectief geïnterpreteerd mag worden: onze vernietiging van de planeet, onze manier van verdeeldheid onderling als mensheid, ons arrogante menen dat we érgens recht op hebben in een wereld waarin alles ons gegeven is. Tegelijk ook de persoonlijke dingen, liefde voor mijn kinderen en vrienden en de tijd daarvoor, de heerszucht van mijn agenda de nek omdraaien, dat soort dingen. ‘U hebt in de strijd tegen de zonde uw leven nog niet op het spel gezet.’ Klopt. Heel eerlijk, ik was dat ook niet van plan. Niet echt. Dat is veel te heroïsch. Aan de andere kant, mijn leventje op het spel zetten, de manier waarop ik de dingen doe, dat wil ik graag proberen. Hoe ongemakkelijk ook. ‘Het betreft hier een leerschool’ zegt Paulus erachteraan. Dat is fijn, dan hoef ik het niet in één keer te kunnen en het is intensief want dan moet ik aan de bak. ‘Iedereen die huis of vrouw, broers of zusters, ouders of kinderen heeft achtergelaten (niet om zichzelf, om er lekker vanaf te zijn, of omdat het zo radicaal voelt, maar) om het koninkrijk van God zal reeds in deze tijd het veelvoudige ontvangen en in de tijd die komt het eeuwige leven. Koninkrijk, gerechtigheid, nieuwe manier van leven, alvast doen. Dat oefenen. Daarvoor is vasten een instrument, zodat je bij elke hoofdpijn, elk leeg gevoel in de maag of dat je niet meer op internet kan omdat je daarvan vast, elke keer bij het gemis ervan realiseren: oh ja, ik wilde anders leven, het universum is groter, wat wilde ik ook alweer. Een leerschool en daarvoor gaan. En dat zal worden omhelst, sowieso. Ook al kom je niet verder dan een dag. Of een poging. Een goede vasten gewenst.

Deuteronomium 4:25-31

2 Korintiërs 11:16-33

Matteüs 6:25-34