READING

Progressief christelijk, zo dan? – De conclu...

Progressief christelijk, zo dan? – De conclusies van de Lazarus 7keer7 tour


De Lazarus 7keer7 tour trok de afgelopen weken door het land om te inventariseren wat progressief christelijk geloven op dit moment kan inhouden. Dit zijn de (voorlopige) conclusies van hun Lazarus 7keer7 tour. Dit is op dit moment progressief christendom. 

Een groeiende groep gelovigen in Nederland valt tussen wal en schip. Zij willen hun overtuiging niet dichttimmeren, maar ook niet afbreken. Ze zijn niet strikt-orthodox, maar ook niet vrijzinnig. Er zijn 2,5 miljoen mensen in ons land (volgens het SCP) die de stelling ‘ik geloof in God, al heb ik mijn twijfels’ onderschrijven. Over die groep hebben we het: gelovigen die meer zoekend zijn ingesteld.

Als Lazarus voelen we ons met hen verbonden en we merken dat zij het gevoel hebben op weinig plekken woorden te krijgen. In de boekhandels vind je ‘blij-evangelische’ of juist hyperkritische publicaties. Ook internet kent qua geloof vooral die polen. Als Lazarus zoeken we een ‘derde weg’, naast strikte orthodoxie en vrijzinnigheid.

Inhoudelijk en positief de derde weg invullen

We noemen dat voorlopig ‘progressief’. Die term heeft in ons land een D66-bijklank en dat is niet ideaal, maar vind maar eens een betere term voor wat we willen: nieuwe woorden zoeken voor dat oude geloof, een evangelie dat werkelijk is ‘ingedaald’ in onze cultuur. Als u een betere heeft, welkom!

Als het maar geen nieuw hokje wordt, maar een brede beweging in christelijk Nederland aanduidt. Waarvan de ideeën ver teruggaan. Wie een beetje belezen is komt veel vertrouwds tegen – gelukkig maar. Er ligt in de kerkgeschiedenis veel voor het oprapen waar je alleen maar het stof van de eeuwen vanaf hoeft te blazen.

De afgelopen weken zijn we Nederland doorgetrokken met een nieuwe 7keer7-tour. U heeft in deze krant elke maandag een van de bijdrages kunnen lezen. We vroegen aan zo’n vijftig experts hoe progressief geloven er anno nu uit kan zien. Niet zozeer om ons ergens tegen af te zetten, maar inhoudelijk en positief die ‘derde weg’ in te vullen. Honderden mensen dachten actief mee.

Al die bijdragen hebben we bij elkaar geveegd. We hebben nu een duidelijker beeld van wat progressief christelijk geloof kan inhouden. Hier eenvoudig opgediend in zeven voorlopige punten.

1. Overal waar je graaft, stuit je op God

Vrijwel niemand lijkt meer te schrikken van de evolutietheorie en kan die prima combineren met het geloof in een Schepper. Hierdoor zien we het leven als heilig, bedoeld, waardevol. In elke situatie zijn restanten van het goede te vinden. Dat betekent geloven in een Schepper in de dagelijkse praktijk.

2. God is overal in weggezakt en overal uit opgeklommen

Er worden steeds meer vraagtekens gezet bij een hedendaagse populaire manier om de kruisiging uit te leggen, namelijk als betaling van de menselijke schuld aan God. De meeste bijdragen dragen oudere modellen aan die ook andere kanten laten zien: Jezus is gekomen om mensen te genezen, om de hemel op aarde te introduceren, om Gods hart te tonen. Met deze blik gaat de Bijbel opnieuw spreken en krijgt de kruisiging nog meer betekenis.

3. Hoeveel liefde je hebt, vertelt hoe dicht je bij God leeft

Als het gaat om andere overtuigingen, zijn de meeste bijdragen zelfbewust en tegelijk open. Juist als je stevig een eigen geloof onderschrijft, durf je van anderen te leren. Ieder mens staat in enige verhouding tot God. Het is de christelijke traditie zelf die ons uitdaagt groepen niet tegen elkaar uit te spelen. ‘Wie liefde kent, kent God, want God is liefde’, staat er letterlijk in de Bijbel en dat zongen we (jazeker) van harte mee.

4. In de kerk oefen je in liefde

De kerk wordt vooral gezien als een oefenplaats: geen verplichting, maar ook niet triviaal. Het is een buitenkans om andere mensen te ontmoeten die zich bewust laten vormen door God. Samen kom je verder. Dat blijft gerommel, gedoe, gestruikel. Maar de ideale kerk bestaat uit niet-ideale mensen. Zoals wij. De kerk is daarmee ook een oefenplaats in ongemak.

5. Jezus staat boven de Bijbel

De Bijbel is een verhaal dat langzaam opklimt. De historische waarde wordt steeds groter en alles bereikt bij Jezus een climax. Niemand heeft zoveel van God laten zien als hij. Niets of niemand kunnen we zozeer Woord van God noemen. Als we ons afvragen of iets van God komt, is Jezus ons criterium.

6. Geloven is morgen in vandaag halen

De hemel wordt niet minder belangrijk, maar vooral actueler. Vrijwel alle bijdragen benadrukken dat gelovigen nú al iets van de toekomst kunnen leven, als een soort prototypes van wat God ooit zelf hier op aarde zal realiseren. Ook dat is weer een derde weg: tussen escapisme en activisme in. En de hel? Dat woord komt niet meer voor in moderne bijbelvertalingen. Dat suggereert al dat de Bijbel er verrassend weinig interesse in heeft.

7. We blijven ons ontwikkelen in onze denkbeelden over God

Als iemand hier iets mist of het er niet mee eens is: uiteraard! Dit is allemaal te kort en te eenzijdig. Maar het is in elk geval íets. Kom vooral met uw correcties en aanvullingen. Dat is typisch progressief geloven: van elkaar leren en zo langzamerhand een beetje verder komen in ons inzicht in God. Want stilstaand water bederft. Geloven is een rivier en achter elke bocht schuilt een nieuw avontuur.

Wellicht ontdekken we morgen weer nieuwe uitzichten. Een werkelijk grote God is een herberg voor talloze ideeën en kan wel tegen een stootje. Dat geloven progressieve christenen.



  1. Wilhelm Kolkman

    20 juni

    Ipv progressief christelijk, waarom niet ‘opnieuw opkomend christelijk’. Daarmee sluit je je niet alleen qua naam aan bij de ‘emerging church’ (wat helaas ook als bijna onvertaalbaar gezien wordt; letterlijk betekent het “opkomende kerk”), maar ook qua gedachte goed (waar jullie volgens mij veel overeenkomsten mee hebben, zie bijv de boeken van Brian McLaren et al).

  2. Wilhelm Kolkman

    20 juni

    Ipv progressief christelijk, waarom niet ‘opnieuw opkomend christelijk’. Daarmee sluit je je niet alleen qua naam aan bij de ‘emerging church’ (wat helaas ook als bijna onvertaalbaar gezien wordt; letterlijk betekent het “opkomende kerk”), maar ook qua gedachte goed (waar jullie volgens mij veel overeenkomsten mee hebben, zie bijv de boeken van Brian McLaren et al).

  3. Jan Willem Ploeg

    20 juni

    Een idealistisch stuk van idealistische, bevlogen, betrokken gelovigen.

    Toch hield ik er eerlijk gezegd vooral een ongemakkelijk gevoel aan over.
    Vooral over de positionering van ‘progressief’: een “derde weg, naast strikte orthodoxie en vrijzinnigheid”. Terwijl een paar regels verderop wordt benadrukt: “als het maar geen nieuw hokje wordt, maar een brede beweging in christelijk Nederland aanduidt”. Maar op deze manier wordt het dus juist wél een nieuw hokje. Niks mis mee, wat mij betreft, maar wees er dan wel gewoon helder over.
    En het suggereert de pretentie dat (alleen) déze 7 punten van ‘progressief christen-zijn’ staan voor “nieuwe woorden zoeken voor dat oude geloof”. Alsof ‘gereformeerd’ dat niet al per definitie in zich heeft. Alsof orthodoxie en “Ik geloof in God, al heb ik mijn twijfels” elkaar uitsluiten. Alsof niet ook voor orthodoxe gelovigen een werkelijk grote God een herberg voor talloze ideeën is en wel tegen een stootje kan (maar de spannende vraag is natuurlijk: over welke stootjes hebben we het dan?).
    De toevoeging ‘strikte’ bij ‘orthodoxie’ maakt ‘orthodoxie’ tot iets wat besmet is en vermeden moet worden – m.i. ten onrechte.

    Ook wie zichzelf niet ‘progressief’ noemt in de betekenis die jullie eraan geven, zal en kan zich kunnen herkennen in (diverse van) de 7 punten.
    Dan denk ik vooral aan 3, 7 en deels 5.
    De punten 1, 2, 4, 6 en deels 5 zullen, eerlijk is eerlijk :-), ‘iets meer gesprek vereisen’. Met name 2 en 6 – en in het algemeen het gewicht dat wordt gegeven aan de gelovige, door formuleringen als “vrijwel niemand lijkt meer te schrikken”, “er worden steeds meer vraagtekens gezet” en “vrijwel alle bijdragen benadrukken” – wringen met 5 (tenminste, als dat samengevat kan worden met “Maar Jezus zegt…”). Dat maakt dus wel dat ik voor mij niet zo optimistisch ben over de haalbaarheid van die ‘brede beweging’.

  4. Jan Willem Ploeg

    20 juni

    Een idealistisch stuk van idealistische, bevlogen, betrokken gelovigen.

    Toch hield ik er eerlijk gezegd vooral een ongemakkelijk gevoel aan over.
    Vooral over de positionering van ‘progressief’: een “derde weg, naast strikte orthodoxie en vrijzinnigheid”. Terwijl een paar regels verderop wordt benadrukt: “als het maar geen nieuw hokje wordt, maar een brede beweging in christelijk Nederland aanduidt”. Maar op deze manier wordt het dus juist wél een nieuw hokje. Niks mis mee, wat mij betreft, maar wees er dan wel gewoon helder over.
    En het suggereert de pretentie dat (alleen) déze 7 punten van ‘progressief christen-zijn’ staan voor “nieuwe woorden zoeken voor dat oude geloof”. Alsof ‘gereformeerd’ dat niet al per definitie in zich heeft. Alsof orthodoxie en “Ik geloof in God, al heb ik mijn twijfels” elkaar uitsluiten. Alsof niet ook voor orthodoxe gelovigen een werkelijk grote God een herberg voor talloze ideeën is en wel tegen een stootje kan (maar de spannende vraag is natuurlijk: over welke stootjes hebben we het dan?).
    De toevoeging ‘strikte’ bij ‘orthodoxie’ maakt ‘orthodoxie’ tot iets wat besmet is en vermeden moet worden – m.i. ten onrechte.

    Ook wie zichzelf niet ‘progressief’ noemt in de betekenis die jullie eraan geven, zal en kan zich kunnen herkennen in (diverse van) de 7 punten.
    Dan denk ik vooral aan 3, 7 en deels 5.
    De punten 1, 2, 4, 6 en deels 5 zullen, eerlijk is eerlijk :-), ‘iets meer gesprek vereisen’. Met name 2 en 6 – en in het algemeen het gewicht dat wordt gegeven aan de gelovige, door formuleringen als “vrijwel niemand lijkt meer te schrikken”, “er worden steeds meer vraagtekens gezet” en “vrijwel alle bijdragen benadrukken” – wringen met 5 (tenminste, als dat samengevat kan worden met “Maar Jezus zegt…”). Dat maakt dus wel dat ik voor mij niet zo optimistisch ben over de haalbaarheid van die ‘brede beweging’.

  5. Jurgen van den Herik

    20 juni

    Ik voel meer voor gesprek dan voor discussie… Allereerst wil ik zeggen dat ik heel blij ben met deze tour en met de resultaten. Lazarus is voor mij een oase waar ik elke dag mijn hart kan ophalen. Ik zie er niet iets in van “tegen”. Lazarus zet zich niet af tegen vrijzinnigheid noch tegen -al of niet strikte-orthodoxie. Lazarus probeert woorden te vinden waarmee wordt uitgedrukt waar je vóór kunt zijn. Vóór de niet-afgeronde vorm. Vóór het zoeken als daad van geloof. Met anderen. Veel anderen als je het mij vraagt. Ik heb destijds het contact gelegd tussen EO en Peter Rollins, een goede vriend (en inmiddels geestelijke vader, hoewel hij veel jonger is dan ik ben) van me. En ik ben er erg blij mee dat dat contact er is. Lazarus is een ongelooflijk hoopvol initiatief. Juist omdat het geen tegenbeweging is.

  6. Jurgen van den Herik

    20 juni

    Mijn inbreng wordt geweigerd… Dat vind ik jammer. Why?

    • Marieta van Driel

      20 juni

      Hallo Jurgen, we krijgen deze klachten meer, terwijl we niets weigeren. We gaan even kijken wat er aan de hand is. Mocht je een lange bijdrage hebben, dan kan het helpen om het in tweeën te posten…

  7. Jurgen van den Herik

    20 juni

    Mijn inbreng wordt geweigerd… Dat vind ik jammer. Why?

  8. Herman Stoppels

    20 juni

    Conclusie twee begint met een voor mij onthutsende zin: ‘Er worden steeds meer vraagtekens gezet bij een hedendaags populaire manier om de kruisiging uit te leggen, namelijk als betaling van de menselijke schuld aan God’. Ik hoop en vermoedt dat de formulering alleen maar zeer ongelukkig is en dat de opsteller eigenlijk wel achter deze ‘hedendaags populaire’ (???) manier van uitleggen staat. Uiteraard, en dat stelt de opsteller terecht, is daarmee lang niet alles gezegd.
    Zoals de zin er staat, moet ik haast concluderen dat de genoemde uitleg van de kruisiging ‘natuurlijk’ niet waar is. Als dat inderdaad het geval is, dan sta ik als christen wel heel ver van Lazarus af. De neiging om sympathiek tegenover Lazarus te staan ( en die was er) kan ik dan met groot gemak weerstaan. Zo’n zin haalt o.a. Jesaja 53 finaal om zeep. En ook Jezus eigen woorden dat Hij móést sterven en op de derde dag weer opstaan, gaan naar mijn beleving op de helling.
    Misschien kan de schrijver hierop reageren door meer uitleg te geven? Ook hoop ik dat de tekst wordt aangepast.

    Tenslotte wil ik opmerken dat de term ‘progressief christendom’ er één is om hard gillend bij weg te lopen.

  9. Herman Stoppels

    20 juni

    Conclusie twee begint met een voor mij onthutsende zin: ‘Er worden steeds meer vraagtekens gezet bij een hedendaags populaire manier om de kruisiging uit te leggen, namelijk als betaling van de menselijke schuld aan God’. Ik hoop en vermoed dat de formulering alleen maar zeer ongelukkig is en dat de opsteller eigenlijk wel achter deze ‘hedendaags populaire’ (???) manier van uitleggen staat. Uiteraard, en dat stelt de opsteller terecht, is daarmee lang niet alles gezegd.
    Zoals de zin er staat, moet ik haast concluderen dat de genoemde uitleg van de kruisiging ‘natuurlijk’ niet waar is. Als dat inderdaad het geval is, dan sta ik als christen wel heel ver van Lazarus af. De neiging om sympathiek tegenover Lazarus te staan ( en die was er) kan ik dan met groot gemak weerstaan. Zo’n zin haalt o.a. Jesaja 53 finaal om zeep. En ook Jezus eigen woorden dat Hij móést sterven en op de derde dag weer opstaan, gaan naar mijn beleving op de helling.
    Misschien kan de schrijver hierop reageren door meer uitleg te geven? Ook hoop ik dat de tekst wordt aangepast.

    Tenslotte wil ik opmerken dat de term ‘progressief christendom’ er één is om hard gillend bij weg te lopen.

  10. Ronald vandenOever

    20 juni

    Ik ben erg blij met dit voortgaande proces van ruimte maken en verbinding zoeken. De conclusie-avond zelf was prima opgezet met leuke en sympathieke sprekers 🙂 De inhoud vond ik prima en de 7 punten beluisterde/las ik met herkenning. Er leek iets meer nadruk te liggen op verbinding dit keer. Vandaar ook dat Willem Smouter ze minder scherp vond misschien… Ik miste wel een meer geloofsvormend ontwikkelingsperspectief op de conclusie-avond. Volgens mij is dat juist een heldere lens om naar dit proces te kijken waardoor de inhoudelijke discussie ook een breder kader krijgt. Als deze lens niet wordt gegeven dan is al te snel theologiseren onvermijdelijk. Het heeft immers niet altijd direct te maken met theologische opvattingen over kerk, hel, missie, etc.. Vanuit een ontwikkelingsperspectief kunnen we ook spreken van ons individuatieproces ten opzichte van onze omgeving. Onze individuatie heeft deze ruimte nodig om tot een persoonlijke herinterpretatie te komen waar de kerk mee wordt verrijkt. Zo kunnen we 7×7 als een ‘neo-tribe’ zien waar (oudere) jongeren hun ruimte krijgen om zich later weer verantwoordelijk te verbinden aan de groep (of niet). Vanuit dit proces kan er ook een vernieuwend of corrigerend geluid klinken voor de kerk die trouw blijft aan de bijbelse waarden van alle tijden. Dus wat mij betreft: Laat de kerk weer open ‘familie’ worden met (groot-)vaders, (groot-)moeders, ooms/tantes en (klein-)kinderen die positief betrokken zijn op elkaars ontwikkeling, in plaats van ‘instituut’ met functionarissen of een ‘bedrijf’ met managers en specialisten die we volgens een marktmodel betalen zodat we worden vermaakt of verveeld. Dat zou mijn toevoeging zijn. Dus ga gerust door met 7×7 en blijf ruimte zoeken/maken, maar betrek er ook nieuwe jongeren bij, zodat het echt vernieuwend blijft en de kerk erdoor wordt gezegend.

  11. Ronald vandenOever

    20 juni

    Ik ben erg blij met dit voortgaande proces van ruimte maken en verbinding zoeken. De conclusie-avond zelf was prima opgezet met leuke en sympathieke sprekers 🙂 De inhoud vond ik prima en de 7 punten beluisterde/las ik met herkenning. Er leek iets meer nadruk te liggen op verbinding dit keer. Vandaar ook dat Willem Smouter ze minder scherp vond misschien… Ik miste wel een meer geloofsvormend ontwikkelingsperspectief op de conclusie-avond. Volgens mij is dat juist een heldere lens om naar dit proces te kijken waardoor de inhoudelijke discussie ook een breder kader krijgt. Als deze lens niet wordt gegeven dan is al te snel theologiseren onvermijdelijk. Het heeft immers niet altijd direct te maken met theologische opvattingen over kerk, hel, missie, etc.. Vanuit een ontwikkelingsperspectief kunnen we ook spreken van ons individuatieproces ten opzichte van onze omgeving. Onze individuatie heeft deze ruimte nodig om tot een persoonlijke herinterpretatie te komen waar de kerk mee wordt verrijkt. Zo kunnen we 7×7 als een ‘neo-tribe’ zien waar (oudere) jongeren hun ruimte krijgen om zich later weer verantwoordelijk te verbinden aan de groep (of niet). Vanuit dit proces kan er ook een vernieuwend of corrigerend geluid klinken voor de kerk die trouw blijft aan de bijbelse waarden van alle tijden. Dus wat mij betreft: Laat de kerk weer open ‘familie’ worden met (groot-)vaders, (groot-)moeders, ooms/tantes en (klein-)kinderen die positief betrokken zijn op elkaars ontwikkeling, in plaats van ‘instituut’ met functionarissen of een ‘bedrijf’ met managers en specialisten die we volgens een marktmodel betalen zodat we worden vermaakt of verveeld. Dat zou mijn toevoeging zijn. Dus ga gerust door met 7×7 en blijf ruimte zoeken/maken, maar betrek er ook nieuwe jongeren bij, zodat het echt vernieuwend blijft en de kerk erdoor wordt gezegend.

  12. […] Na de pauze werden de conclusies van deze tour gedeeld en werd er geluisterd naar muziek. Hieronder een samenvatting van de speeches van de sprekers. De conclusies vind je hier. […]

  13. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Zou kunnen, maar ‘opnieuw opkomend’ vind ik ook niet lekker bekken hoor.

  14. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Zou kunnen, maar ‘opnieuw opkomend’ vind ik ook niet lekker bekken hoor.

  15. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Mooie aanvulling. Het zijn natuurlijk inhoudelijke punten, ‘dogmatisch’ zo je wilt. De meer organisatorische kwesties, zoals je die aanstipt, passen minder logisch daarin. Dat paste meer bij de eerste 7keer7 tour die we deden die in wezen over ‘de kerk’ ging. Maar dat intergenerationele perspectief is zeker een kwestie. Als Lazarus zijn we daar al langer over aan het nadenken om dat aandacht te geven, maar we weten nog niet concreet hoe. Als je ideeen hebt?

  16. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Mooie aanvulling. Het zijn natuurlijk inhoudelijke punten, ‘dogmatisch’ zo je wilt. De meer organisatorische kwesties, zoals je die aanstipt, passen minder logisch daarin. Dat paste meer bij de eerste 7keer7 tour die we deden die in wezen over ‘de kerk’ ging. Maar dat intergenerationele perspectief is zeker een kwestie. Als Lazarus zijn we daar al langer over aan het nadenken om dat aandacht te geven, maar we weten nog niet concreet hoe. Als je ideeen hebt?

  17. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Er zijn vier opstellers, meervoud dus. Om de discussie beter te volgen, moet je denk ik even de stukken nagaan die hierover online zijn geschreven, even zoeken op ‘kruisiging’ bijvoorbeeld. Basiskwestie is dat er tientallen manieren zijn om de kruisiging uit te leggen, die allemaal Jesaja 53 onderschrijven, alleen die anders uitleggen (en dus allerminst ‘finaal om zeep’ helpen zoals jij nu stelt. En tja, als je al hard gillend wegloopt bij een enkel woordje… – I rest my case.

  18. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Er zijn vier opstellers, meervoud dus. Om de discussie beter te volgen, moet je denk ik even de stukken nagaan die hierover online zijn geschreven, even zoeken op ‘kruisiging’ bijvoorbeeld. Basiskwestie is dat er tientallen manieren zijn om de kruisiging uit te leggen, die allemaal Jesaja 53 onderschrijven, alleen die anders uitleggen (en dus allerminst ‘finaal om zeep’ helpen zoals jij nu stelt. En tja, als je al hard gillend wegloopt bij een enkel woordje… – I rest my case.

  19. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Een inbreng wordt alleen automatisch op basis van een algoritme geweigerd. Wellicht was het te lang of gebruikte je links?

  20. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Een inbreng wordt alleen automatisch op basis van een algoritme geweigerd. Wellicht was het te lang of gebruikte je links?

  21. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Nee, dit is geen nieuw hokje. Een typering is geen hokje. Je constateert gewoon een beweging met eigen kenmerken, die sowieso al allerlei namen krijgt, en plakt daar een eigen naam op. Als je daar vervolgens exclusief mee omgaat, wordt zo’n typering misschien op een dag een hokje, maar zoals gezegd, een typering zelf is geen hokje.

    Verder, orthodoxie zie ik zelf als positieve term en het ‘strikt’ moet je lezen als verbijzondering: het gaat om een specifieke en m.i. ongezonde vorm van orthodoxie.

    Tenslotte, als veel mensen zich in onze punten herkennen, lijkt me dat alleen maar mooi. Hoe haalbaar dat is, hangt af van welke specifieke kerkelijke context je uitgaat. Kerkelijk Nederland is nogal veelkleurig en breed.

  22. Reinier Sonneveld

    20 juni

    Nee, dit is geen nieuw hokje. Een typering is geen hokje. Je constateert gewoon een beweging met eigen kenmerken, die sowieso al allerlei namen krijgt, en plakt daar een eigen naam op. Als je daar vervolgens exclusief mee omgaat, wordt zo’n typering misschien op een dag een hokje, maar zoals gezegd, een typering zelf is geen hokje.

    Verder, orthodoxie zie ik zelf als positieve term en het ‘strikt’ moet je lezen als verbijzondering: het gaat om een specifieke en m.i. ongezonde vorm van orthodoxie.

    Tenslotte, als veel mensen zich in onze punten herkennen, lijkt me dat alleen maar mooi. Hoe haalbaar dat is, hangt af van welke specifieke kerkelijke context je uitgaat. Kerkelijk Nederland is nogal veelkleurig en breed.

  23. Jurgen van den Herik

    20 juni

    Voor mij is Lazarus een soort van oase waar ik elke dag mijn hart kan ophalen. Dat komt omdat ik Lazarus ervaar als een -lelijk woord- vóór-beweging. Niet een tegen-beweging. Als je ergens tegen bent maak je daarmee nog niet duidelijk wat je wél zoekt. Als je ergens vóór bent wil dat niet zeggen dat je alles wat anders is afwijst. Ook vrijzinnigheid of -al of niet strikte- orthodoxie. Dat maakt Lazarus tot een open ruimte voor mensen die liever leven met goede vragen, die beweging veroorzaken, dan met beperkte of beperkende antwoorden. Standpunten zijn punten waarop je gaat staan. En niet van af komt.
    Ik vind de zeven stellingen een verademing, maar beschouw ze dan ook niet als afgewogen en uit-bediscussieerde eindconclusies maar als open uitgangspunten. Daarom zou een woord als “radical” (als in: radical theology) misschien wel passen. Niet radicaal als rigide, of per se afwijkend, maar van: radix, wat wortel, of oorsprong betekent.
    Een woord als progressief heeft vaak een politieke bij-klank. en de combinatie met het woord christendom werkt in mijn ogen wat minder goed.
    Ik ben dus erg ingenomen met deze tour. Ik heb destijds het contact gelegd tussen 7×7 en Peter Rollins. Een vriend van me die me erg inspireert. En dat dat contact er kwam vind ik bijzonder. Ook Rollins doet pogingen om te beginnen bij een zo oorspronkelijk mogelijk begin en dan af te wachten wat eruit kan komen. Open. Ruim.

  24. Jurgen van den Herik

    20 juni

    Nee, geen links en niet te lang… Heb een paar keer geprobeerd te posten maar binnen enkele minuten verdwijnt mijn bijdrage. 🙁

  25. Jurgen van den Herik

    20 juni

    Nee, geen links en niet te lang… Heb een paar keer geprobeerd te posten maar binnen enkele minuten verdwijnt mijn bijdrage. 🙁

  26. Ronald vandenOever

    20 juni

    Hey Reinier, leuk dat je reageert man! jij weet natuurlijk beter dan ik wat in dit 7×7 format past. Maar ik vraag me af of we elkaar wel goed begrijpen als ik je reactie lees. Ik noem twee centrale punten. Een organisatorische opmerking om jongeren te betrekken (intergeneratief) en een opmerking die meer de inhoud raakt (geloofsontwikkeling). Misschien vind je dit laatste als theoloog te weinig inhoudelijk. Maar volgens mij is het een nuttige lens om de moeite met dogma’s te zien vanuit de processen van loskomen, eigenheid vinden (identiteit) en vervolgens ook weer de verbinding te zoeken (loyaliteit). Dit is het terrein van religieuze vorming en dit is ook wat ik meerdere malen zie/hoor in de filmpjes van deze tour. Het geeft ook een persoonlijk narratief achter de worsteling met dogma’s, rituelen en vormen. Dus waarom dit niet zo benoemen als je een overzicht geeft met conclusies? Het ondervangt ook een beetje het risico dat jullie nu met nieuwe ‘waarheden’ komen, waar de volgende generatie weer hard tegenaan gaat knallen. Ik noem even onze vriend Mattias met het mooie verhaal over de moeite met het bestaande schuld/straf metafoor bij het kruis, naar een meer toegankelijke ziek/beter metafoor in de vroege kerk. Als ik het zo even kort-door-de-bocht mag zeggen… Volgens mij is dit een voorbeeld van behulpzame nieuwe verbinding/loyaliteit met de bredere christelijke traditie. En zo kunnen we ook naar de dogma’s hel/hemel en schepping/evolutie kijken of naar ‘nieuwe’ vormen van de kerk. Hopelijk volg je me nu en misschien vind je het dan nog steeds niet in het format en bij de conclusies passen. Dat kan/mag… Maar het kan wel verduidelijken en behulpzaam zijn voor mensen die worstelen met dogma’s, rituelen en vormen. Dit kan ook verbindend werken tussen generaties. Het hoort namelijk bij ieders ontwikkeling om ermee te worstelen en eigen wegen te vinden die niet ten koste gaan van hun loyaliteit met de brede christelijke traditie. Warme gevoelens zullen ons dan als lotgenoten samenbinden. Zou zomaar kunnen… 🙂 Het andere punt is de intergeneratieve opzet. Als jullie dit ook echt willen, lijkt het me prima uit te werken. Maar dan is het misschien passender om ook de vorm van monoloog soms variëren met (groeps)gesprek of interview. Een ‘lagerhuis-manier’ of een jeugdtribunaal kan ook nog, als het goed wordt begeleid. Het kan allemaal in 7 minuten. Maar misschien moeten we even doorgaan onder het genot van een biertje op een terrasje. Het is er nog prima weer voor 🙂

  27. Wilhelm

    21 juni

    Yep, dat is de uitdaging, lekker bekken en toch een vlag die de lading goed dekt. Persoonlijk vindt ik progressief te veel linken naar politiek, zoals jullie ook zeggen.
    Dus Alleen opkomend zou dan ook kunnen.
    Andere term die ik mooi vond was ‘generous orthodoxy’ van Tom Wright: dus ‘genereus christelijk’.
    Aan andere kant, noem het gewoon christelijk, het gaat erom dat we Hem navolgen, ipv ons bezig houden met wordsmith’en

    .

  28. Wilhelm

    21 juni

    Yep, dat is de uitdaging, lekker bekken en toch een vlag die de lading goed dekt. Persoonlijk vindt ik progressief te veel linken naar politiek, zoals jullie ook zeggen.
    Dus Alleen opkomend zou dan ook kunnen.
    Andere term die ik mooi vond was ‘generous orthodoxy’ van Tom Wright: dus ‘genereus christelijk’.
    Aan andere kant, noem het gewoon christelijk, het gaat erom dat we Hem navolgen, ipv ons bezig houden met wordsmith’en

    .

  29. Mijn complimenten voor de organisatie en het resultaat. Een mooie en inspirerende video. Misschien heb ik een goede tip voor de positionering van “Progressief Christendom”, de bedoeling en als laatste de naam.

    Mijn tip over de positionering: ik zou voorzichtig zijn in het kiezen van een positie ‘tussen’ orthodoxie en vrijzinnigheid. Dan lijkt het namelijk een spel wat je kunt winnen maar erken je het spelbord als geldig. Ik zou Progressief Christendom niet typeren als een derde weg tussen twee wegen in, maar als een heel nieuw “spel” en dus op een nieuw spelbord. N.T. Wright noemt dan ook: “it’s not about reshuffeling the cards, but playing a whole new game all together!”

    Over bedoeling: Progressief christendom zou, als het een midden-positie zou zijn met 7 punten toch een “geloof” kunnen worden wat werkt als een belijdenis waar je een handtekening onder kunt zetten. Maar dat is juist niet het kenmerkende. Het nieuwe zit hem in het geleefde geloof , niet het geleerde, de oefening in de kerk, niet de boodschap, de god die je tegenkomt in alles, niet die in de religie omschreven is, de toekomst die nu en hier is, niet een geloof voor daar en later. Daarom is het ook geen tussenpositie tussen orthodoxie en wat je daaruit uit meeneemt of vrijzinnigheid en de ruimte die je daar in zou vinden… het is een samen geleefde, geoefende nieuwe schepping hier en nu. Leren en belijden neemt daar wel een plaats in, maar is niet leidend. Deze 7 punten dus ook niet. Dit is niet het uitgangspunt, maar een mogelijke hulpmiddel.

    Over de naam: Ik zou Progressief Christendom dus ook niet gebruiken, omdat het een fixed mindset lijkt te hebben. Ik zou een naam voor deze beweging kiezen die precies dat vertelt: een beweging. Mensen van de Weg, Grensgangers, Reisgenoten. Dat soort woorden. Dan laat je in je naam zien een echt alternatief te zijn voor statische orthodoxie en statische vrijzinnigheid.

    Maar dit zijn tips in een warm bad van belangstelling en dankbaarheid voor jullie werk en creativiteit.

  30. Mijn complimenten voor de organisatie en het resultaat. Een mooie en inspirerende video. Misschien heb ik een goede tip voor de positionering van “Progressief Christendom”, de bedoeling en als laatste de naam.

    Mijn tip over de positionering: ik zou voorzichtig zijn in het kiezen van een positie ‘tussen’ orthodoxie en vrijzinnigheid. Dan lijkt het namelijk een spel wat je kunt winnen maar erken je het spelbord als geldig. Ik zou Progressief Christendom niet typeren als een derde weg tussen twee wegen in, maar als een heel nieuw “spel” en dus op een nieuw spelbord. N.T. Wright noemt dan ook: “it’s not about reshuffeling the cards, but playing a whole new game all together!”

    Over bedoeling: Progressief christendom zou, als het een midden-positie zou zijn met 7 punten toch een “geloof” kunnen worden wat werkt als een belijdenis waar je een handtekening onder kunt zetten. Maar dat is juist niet het kenmerkende. Het nieuwe zit hem in het geleefde geloof , niet het geleerde, de oefening in de kerk, niet de boodschap, de god die je tegenkomt in alles, niet die in de religie omschreven is, de toekomst die nu en hier is, niet een geloof voor daar en later. Daarom is het ook geen tussenpositie tussen orthodoxie en wat je daaruit uit meeneemt of vrijzinnigheid en de ruimte die je daar in zou vinden… het is een samen geleefde, geoefende nieuwe schepping hier en nu. Leren en belijden neemt daar wel een plaats in, maar is niet leidend. Deze 7 punten dus ook niet. Dit is niet het uitgangspunt, maar een mogelijke hulpmiddel.

    Over de naam: Ik zou Progressief Christendom dus ook niet gebruiken, omdat het een fixed mindset lijkt te hebben. Ik zou een naam voor deze beweging kiezen die precies dat vertelt: een beweging. Mensen van de Weg, Grensgangers, Reisgenoten. Dat soort woorden. Dan laat je in je naam zien een echt alternatief te zijn voor statische orthodoxie en statische vrijzinnigheid.

    Maar dit zijn tips in een warm bad van belangstelling en dankbaarheid voor jullie werk en creativiteit.

  31. Jan Willem Ploeg

    21 juni

    Verhelderend. Dank. Dat betekent dus wel dat er naast ‘strikte orthodoxie’ en ‘vrijzinnigheid’ (en nu dus ook ‘progressief christendom’) ook ‘(gewone) orthodoxie’ en van alles nog meer bestaat :-). Overigens bedoel(de) ik met de term ‘hokje(s)’ hetzelfde als ‘veelkleurig en breed’ – dat was op mijn beurt van mijn kant een ongelukkige woordkeus, excuus.

  32. Jan Willem Ploeg

    21 juni

    Verhelderend. Dank. Dat betekent dus wel dat er naast ‘strikte orthodoxie’ en ‘vrijzinnigheid’ (en nu dus ook ‘progressief christendom’) ook ‘(gewone) orthodoxie’ en van alles nog meer bestaat :-). Overigens bedoel(de) ik met de term ‘hokje(s)’ hetzelfde als ‘veelkleurig en breed’ – dat was op mijn beurt van mijn kant een ongelukkige woordkeus, excuus.

  33. Reinier Sonneveld

    21 juni

    Thnx! Kleine opmerking: het zal je opvallen dat we zelf ook zoeken naar een term en dat we ‘progressief’ voor beter geven. En we positioneren ons wisselen ‘tussen’ en dan weer ‘naast’ die beide polen die je noemt. Daarin zie je ook wel een ambivalentie, waar je terecht op wijst.

  34. Reinier Sonneveld

    21 juni

    Thnx! Kleine opmerking: het zal je opvallen dat we zelf ook zoeken naar een term en dat we ‘progressief’ voor beter geven. En we positioneren ons wisselen ‘tussen’ en dan weer ‘naast’ die beide polen die je noemt. Daarin zie je ook wel een ambivalentie, waar je terecht op wijst.

  35. Roeland Dam

    29 juni

    Hee! Mijn reactie is niet geplaatst. Ik probeer het nog een keer:
    Is er ook een plek waar behalve conclusies ook argumenten staan? Dat helpt om met elkaar in gesprek te komen.

    • Marieta van Driel

      29 juni

      Blijf proberen! We hebben nog niet ontdekt waar dit aan ligt… Sorry. Wellicht was je comment te lang? Groet, de redactie

  36. Roeland Dam

    29 juni

    Hee! Mijn reactie is niet geplaatst. Ik probeer het nog een keer:
    Is er ook een plek waar behalve conclusies ook argumenten staan? Dat helpt om met elkaar in gesprek te komen.

  37. Roeland Dam

    29 juni

    Gelukt! Geen flauw idee wat ik fout deed. Vergat ik op enter te drukken? Nee, echt???

  38. Roeland Dam

    29 juni

    Gelukt! Geen flauw idee wat ik fout deed. Vergat ik op enter te drukken? Nee, echt???

  39. Corien Waheed

    30 juni

    Ik vine sit bevrijdend en een uit daring. Om zo wel geloof in onze cultuur te plaatsen, zonder

  40. Corien Waheed

    30 juni

    Ik vine sit bevrijdend en een uit daring. Om zo wel geloof in onze cultuur te plaatsen, zonder

  41. Corien Waheed

    30 juni

    Ik vind het bevrijdend en een uitdaging om geloof in onze cultuur te beleven zonder wetenschap uit het oog te verliezen en zonder God tekort te doen. Ik heb een aantal aantekeningen. Uiteindelijk wil God door ons leven geeerd worden in alles, waardoor liefde en discipline, of positiever gezegd Christelijke ethiek samengaan. Ik ben orthodox in die zin, maar niet conservatief. Die twee worden nogal eens door elkaar gehaald. Maar geloven is ook niet een feel good idee. Het heeft harde, moeilijk en schermen kanten, net zoals God deze heeft. Hoe gaan we daar mee om?

  42. Corien Waheed

    30 juni

    Ik vind het bevrijdend en een uitdaging om geloof in onze cultuur te beleven zonder wetenschap uit het oog te verliezen en zonder God tekort te doen. Ik heb een aantal aantekeningen. Uiteindelijk wil God door ons leven geeerd worden in alles, waardoor liefde en discipline, of positiever gezegd Christelijke ethiek samengaan. Ik ben orthodox in die zin, maar niet conservatief. Die twee worden nogal eens door elkaar gehaald. Maar geloven is ook niet een feel good idee. Het heeft harde, moeilijk en schermen kanten, net zoals God deze heeft. Hoe gaan we daar mee om?

  43. Henk Vedder

    3 augustus

    Waarom niet ‘Modern Christelijk’ ipv ‘Progressief’? Progressief doet ook mij te veel aan politiek denken, en Modern sluit voor mij aan op de acceptatie van wetenschap als deel van de geschapen werkelijkheid. Daarin zit heel veel ruimte om verschillende zienswijzen op de praktische uitwerking te hebben. De term ‘Volgers van de Weg’ vind ik ook erg mooi om daarmee samen te gebruiken. Deze geeft de binding aan van modern Christelijk denken met de zienswijze en praktijk van het vroege Christendom. Als modern christen wil ik dan Volger van de Weg zijn.

  44. Henk Vedder

    3 augustus

    Waarom niet ‘Modern Christelijk’ ipv ‘Progressief’? Progressief doet ook mij te veel aan politiek denken, en Modern sluit voor mij aan op de acceptatie van wetenschap als deel van de geschapen werkelijkheid. Daarin zit heel veel ruimte om verschillende zienswijzen op de praktische uitwerking te hebben. De term ‘Volgers van de Weg’ vind ik ook erg mooi om daarmee samen te gebruiken. Deze geeft de binding aan van modern Christelijk denken met de zienswijze en praktijk van het vroege Christendom. Als modern christen wil ik dan Volger van de Weg zijn.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *