Hoe kom ik tot rust? (Mensen van de weg meeting #9)

Nee, we gaan niet druk-druk-druk zeggen. Maar we zijn het wel. We maken ons zorgen. We zijn soms bang. Hoe ga je daarmee om? Daarover ging testavond 9 van Mensen van de weg.

Berichten de week ervoor

Als de volgende meeting binnen een week is, gaan de berichtjes elkaar overlappen: laat dan de zeven berichtjes die hieronder staan vervallen, of anders de zeven berichtjes die volgden op de vorige meeting.

  1. De volgende meeting is komende week bij ??? te ??? om ???.
  1. Check dit eens: http://www.intermediair.nl/carriere/werk-en-leven/gezondheid-stress-burnout/10-wetenschappelijk-bewezen-manieren-om-te-ontspannen?utm_referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F Nu weet je vast het thema van onze 9de meeting…
  1. Denkvraag: wat is het beste advies dat jij ooit kreeg toen je gestresst was? En welk advies werkte niet of zelfs averechts?
  1. Ellen Degeneres, best grappig over stress, en lachen is vast nuttig: https://www.youtube.com/watch?v=8L3mPeeiQk0
  1. ‘Net als wij kende Jezus twijfels, net als wij kende hij angsten. Maar hij overwon ze.’ (Barack Obama)
  1. Een prachtig verhaal over hoop: https://www.youtube.com/watch?v=RWKNwzGL8C0
  1. Straks zien we elkaar dus bij ??? te ??? om ???. Vergeet niet je afbeelding met de weg mee te nemen.

Samenvatting van de meeting

  1. De levensvraag: hoe kom ik tot rust?
  2. Jezus’ weg bij deze levensvraag

Het verhaal: de kruisiging.

De quote: ‘Kijk naar de vogels…’

  1. Jouw reactie op Jezus’ weg.
  2. Symbool: stilte-oefening.

Extra voorbereiden en meenemen

Print het deelnemersvel (zie paragraaf hieronder) voor elke deelnemer uit.

Uitdelen bij de meeting

Hoe kom ik tot rust?

“Aangekomen bij de plek die de Schedelplaats heet, werd hij gekruisigd, samen met de twee misdadigers, de een rechts van hem, de ander links. Jezus zei: ‘Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen.’

De soldaten verdeelden zijn kleren onder elkaar door erom te dobbelen. Het volk stond toe te kijken. De leiders hoonden hem en zeiden: ‘Anderen heeft hij gered; laat hij nu zichzelf redden als hij de messias van God is, zijn uitverkorene!’

Ook de soldaten dreven de spot met hem, ze gingen voor hem staan en boden hem zure wijn aan, terwijl ze zeiden: ‘Als je de koning van de Joden bent, red jezelf dan!’ Boven hem was een opschrift aangebracht: ‘Dit is de koning van de Joden’.

Een van de gekruisigde misdadigers zei spottend tegen hem: ‘Jij bent toch de messias? Red jezelf dan en ons erbij!’

Maar de ander wees hem terecht met de woorden: ‘Heb jij dan zelfs geen ontzag voor God nu je dezelfde straf ondergaat? Wij hebben onze straf verdiend en worden beloond naar onze daden. Maar die man heeft niets onwettigs gedaan.’ En hij zei: ‘Jezus, denk aan mij wanneer u in uw koninkrijk komt.’

Jezus antwoordde: ‘Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn.’

Rond het middaguur werd het donker in het hele land doordat de zon verduisterde. De duisternis hield drie uur aan. Toen scheurde het voorhangsel van de tempel doormidden. En Jezus riep met luide stem: ‘Vader, in uw handen leg ik mijn geest.’ Toen hij dat gezegd had, blies hij de laatste adem uit.

De centurio zag wat er gebeurd was en loofde God met de woorden: ‘Werkelijk, deze mens was een rechtvaardige!’ De mensen die voor het schouwspel samengekomen waren en de gebeurtenissen hadden gadegeslagen, keerden terug naar huis, terwijl ze zich op de borst sloegen. Alle mensen die Jezus gekend hadden waren op een afstand blijven staan, ook de vrouwen die hem vanuit Galilea gevolgd waren en alles hadden zien gebeuren.”

*

“Maak je geen zorgen over jezelf en over wat je zult eten of drinken, noch over je lichaam en over wat je zult aantrekken. Is het leven niet meer dan voedsel en het lichaam niet meer dan kleding?

Kijk naar de vogels in de lucht: ze zaaien niet en oogsten niet en vullen geen voorraadschuren, het is jullie hemelse Vader die ze voedt. Zijn jullie niet meer waard dan zij? Wie van jullie kan door zich zorgen te maken ook maar één el aan zijn levensduur toevoegen?

En wat maken jullie je zorgen over kleding? Kijk eens naar de lelies, kijk hoe ze groeien in het veld. Ze werken niet en weven niet. Ik zeg jullie: zelfs Salomo ging in al zijn luister niet gekleed als een van hen. Als God het groen dat vandaag nog op het veld staat en morgen in de oven gegooid wordt al met zo veel zorg kleedt, met hoeveel meer zorg zal hij jullie dan niet kleden, kleingelovigen?

Vraag je dus niet bezorgd af: “Wat zullen we eten?” of: “Wat zullen we drinken?” of: “Waarmee zullen we ons kleden?” dat zijn allemaal dingen die de heidenen najagen. Jullie hemelse Vader weet wel dat jullie dat alles nodig hebben.

Zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid, dan zullen al die andere dingen je erbij gegeven worden. Maak je dus geen zorgen voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt wel voor zichzelf. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen last.”

1. De vraag: hoe kom ik tot rust?

Iedereen ervaart elke dag wel een of andere vorm van stress. Het kan gaan om kleine dingen: je komt te laat op je werk, een collega reageert traag, je inbox stroomt sneller vol dan dat je ‘m leeg krijgt…

Het kan ook gaan om grotere kwesties: een vriend is ziek, je kind wordt gepest, je relatie loopt stroef. Of nog groter: die vriend is doodziek, je kind weigert nog naar school te gaan, je relatie is verbroken.

Stress is hoe je lijf reageert op dreiging. Je vindt van alles belangrijk en als er een risico is dat dit het slechter krijgt, dan komen er stresshormen in je los.

Je kunt dan op allerlei manieren reageren: vechten en vluchten, dat zijn de twee bekendste: actief de dreiging bestrijden, of juist je uit de situatie terugtrekken. Er zijn er meer: verstarren, bijvoorbeeld. Je verkrampt en je gedachten staan stil. Je kunt er vast nog andere bedenken.

Uiteindelijk streven mensen bij stress dat er weer rust komt. Je wilt dat de dreiging verdwijnt en dat je een soort vrede voelt. Dat is de levensvraag van deze meeting: hoe kom ik tot rust?

Dat is een heel brede vraag. Het gaat er niet alleen over dat je een kwartiertje per dag ontspanningsoefeningen moet doen – hoewel dat vast kan helpen. Het gaat erom hoe je in het algemeen met onvolkomenheden omgaat. Wat doe je als het leven niet lekker gaat, op welk niveau dan ook?

Ik wil je vragen om een paar minuten in stilte na te denken over de volgende vraag, waar we straks over gaan doorpraten:

Waar maak jij je de laatste weken het meeste zorgen over?

Laten we een rondje doen over de vraag waarover je hebt nagedacht.

Je kunt doorvragen met vragen als:

Hoe vaak ben je hier per dag mee bezig?  

Verergert of verbetert de situatie?

Is het een relatief nieuwe kwestie of speelt het al veel langer?

2. Jezus’ weg bij deze levensvraag

We hebben het deze keer over stress: hoe zaken die je belangrijk vindt worden bedreigd en hoe je daarmee omgaat. Ook Jezus vond natuurlijk van alles belangrijk en zag hoe dat risico liep. Wat was zijn weg daarin? Welke keuzes maakte hij?

Om dat te onderzoeken hebben we gekozen voor een verhaal waarin Jezus onder de grootste druk staat: zijn eigen leven staat op het spel, sterker nog: hij wordt zwaar gemarteld en beseft dat hij binnenkort zal sterven. En dan hebben ook nog al zijn vrienden hem verlaten en heeft een van hem verraden.

Je had het al geraden: we lezen deze keer over de kruisiging. De vorige keren zagen we daar al de aanloop naartoe. Jezus vertelt zo’n radicaal nieuwe visie, dat de gevestigde orde zich steeds meer in het nauw gedreven voelt. Zij voelen stress en gaan daar op hun eigen manier mee om.

De kwestie gaat vooral over ‘het koninkrijk van God’. Bij eerdere meetings werd al duidelijk dat dit staat voor hoe je je een ideale wereld voorstelt. Dat is het ‘koninkrijk van God’, want daar dringt Gods wil door, daar ‘regeert’ hij. Dit is een heel belangrijke term voor Joden in Jezus’ tijd.

Jezus vertelde hier een heel nieuwe visie op en liet dat ook zien met zijn daden. Iedereen heeft toegang tot de nieuwe wereld, liet hij bijvoorbeeld merken. Ook de Romeinse bezetters kunnen daarbij horen, maar ook prostituees en tollenaars.

De gevestigde religieuze leiders voelden zich hierdoor bedreigd. Het botste met wat zij zelf vertelden. Maar wat ook meespeelde is dat ze oprecht bezorgd waren dat Jezus een Messias als al die eerdere was en ook hij zou proberen een gewelddadige opstand te ontkenenen waarbij weer veel bloed zou vloeien.

Daarom lieten ze hem oppakken. Jezus was tijdens het jaarlijkse Pesach-feest in de buurt. De religieuze leiders ondervroegen hem ‘s nachts en brachten hem vervolgens naar Pilatus, de plaatselijke Romeinse leider, die de officiële rechter tegelijk was. Die achtte Jezus onschuldig, maar was toch gevoelig voor de druk: ook hij wilde de rust bewaren en moest hen te vriend houden. Daarom liet hij uiteindelijk toch Jezuss kruisigen…

Het kan goed werken om met drie voorlezers te werken: de verteller, Jezus en de overige personen. Je kunt ook zes voorlezers vragen: de verteller, Jezus, de omstanders, de ‘foute’ crimineel, de ‘goede’ crimineel, de centurio / soldaten.

“Aangekomen bij de plek die de Schedelplaats heet, werd hij gekruisigd, samen met de twee misdadigers, de een rechts van hem, de ander links. Jezus zei: ‘Vader, vergeef hun, want ze weten niet wat ze doen.’

De soldaten verdeelden zijn kleren onder elkaar door erom te dobbelen. Het volk stond toe te kijken. De leiders hoonden hem en zeiden: ‘Anderen heeft hij gered; laat hij nu zichzelf redden als hij de messias van God is, zijn uitverkorene!’

Ook de soldaten dreven de spot met hem, ze gingen voor hem staan en boden hem zure wijn aan, terwijl ze zeiden: ‘Als je de koning van de Joden bent, red jezelf dan!’ Boven hem was een opschrift aangebracht: ‘Dit is de koning van de Joden’.

Een van de gekruisigde misdadigers zei spottend tegen hem: ‘Jij bent toch de messias? Red jezelf dan en ons erbij!’

Maar de ander wees hem terecht met de woorden: ‘Heb jij dan zelfs geen ontzag voor God nu je dezelfde straf ondergaat? Wij hebben onze straf verdiend en worden beloond naar onze daden. Maar die man heeft niets onwettigs gedaan.’ En hij zei: ‘Jezus, denk aan mij wanneer u in uw koninkrijk komt.’

Jezus antwoordde: ‘Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het paradijs zijn.’

Rond het middaguur werd het donker in het hele land doordat de zon verduisterde. De duisternis hield drie uur aan. Toen scheurde het voorhangsel van de tempel doormidden. En Jezus riep met luide stem: ‘Vader, in uw handen leg ik mijn geest.’ Toen hij dat gezegd had, blies hij de laatste adem uit.

De centurio zag wat er gebeurd was en loofde God met de woorden: ‘Werkelijk, deze mens was een rechtvaardige!’ De mensen die voor het schouwspel samengekomen waren en de gebeurtenissen hadden gadegeslagen, keerden terug naar huis, terwijl ze zich op de borst sloegen. Alle mensen die Jezus gekend hadden waren op een afstand blijven staan, ook de vrouwen die hem vanuit Galilea gevolgd waren en alles hadden zien gebeuren.”

Nog wat toelichting hierbij. Het betreft dus een openbare executie, op een verhoging iets buiten de stad Jeruzalem. Er zijn dus allerlei omstanders, waaronder passanten, ordebewakers en familieleden.

Kruisiging was een bekende straf in het Romeinse rijk. Ze gebruikten het vooral voor weggelopen slaven en terroristen. De twee ‘misdadigers’ die links en rechts van Jezus hangen, zij waarschijnlijk beschuldigd van het beramen of plegen van een aanslag, wat ook in die tijd veel voorkwam.

Praktisch werkte een kruisiging zo. De veroordeelde werd al zijn of haar kleren ontnomen, om de vernedering nog te vergroten. De handen en voeten werden vastgebonden of vastgespijkerd aan een balk die vaak de T-vorm had, dus niet de kruisvorm die bekender is geworden in de kunstgeschiedenis.

Dan werd het hout met de veroordeelde eraan opgeheven en in een gat in de grond geschoven. Het slachtoffer kon dagen zo blijven hangen en stierf vaak aan uitdroging of een zonnesteek. Ook bloedtekort, ademnood of hartfalen kon de doodsoorzaak worden, en dat lijkt het bij Jezus te zijn: je lichaam hangt aan je armen, maar daardoor drukt je je borstkas in, zodat je organen daar in de verdrukking komen.

We nemen ongeveer een half uur om dit verhaal te plaatsen en zo uiteindelijk te laten landen wat Jezus’ weg was: hoe hij omging met stress en rust vond.

Jezus staat hier onder zeer grote druk: groter dan de meesten van ons hier ooit hebben ervaren. Juist dan kun je iets ontdekken over wat hij werkelijk belangrijk vond. Mocht hij al maskers hebben gehad, dan vallen die nu zeker af: hier zie je hoe hij werkelijk is. Dat is ook de reden dat we dit extreme verhaal juist bij deze levensvraag lezen.

Laten we eerst bekijken wat allemaal Jezus stress bezorgt:

Waar maakt Jezus zich allemaal zorgen over in deze situatie?

En laten we vervolgens onderzoeken hoe hij daarmee omging.

Hoe gaat Jezus met deze zorgen om in dit verhaal?

Je kunt het gesprek helpen met vragen als:

Welke onderdelen in het verhaal zeggen iets over Jezus’ opstelling?

Wat had je verwacht dat Jezus had gedaan? Wat had voor de hand gelegen?

Kun je in één woord typeren hoe Jezus zich opstelt?

Jezus spreekt zelf over zijn weg

We hebben zojuist gelezen hoe Jezus zich opstelt. Zijn houding legt hij ook vaak uit.

Zoals ook bij de vorige meeting, lezen we iets uit de Bergrede: dat is de beroemde toespraak die Jezus hield op een helling. Het publiek zat lager of juist hoger dan hem, in elk geval was hij zo beter verstaanbaar.

Veel toelichting van tevoren is er niet nodig. Let op dat weer de term ‘koninkrijk van God’ valt. De meeste Joden geloofden dat er een Messias zou komen, een soort koning-figuur, die de Romeinen zou verslaan en een nieuw rijk van vrede zou stichten. Daar zou eindelijk Gods wil gebeuren, vandaar: koninkrijk van God.

“Maak je geen zorgen over jezelf en over wat je zult eten of drinken, noch over je lichaam en over wat je zult aantrekken. Is het leven niet meer dan voedsel en het lichaam niet meer dan kleding?

Kijk naar de vogels in de lucht: ze zaaien niet en oogsten niet en vullen geen voorraadschuren, het is jullie hemelse Vader die ze voedt. Zijn jullie niet meer waard dan zij? Wie van jullie kan door zich zorgen te maken ook maar één el aan zijn levensduur toevoegen?

En wat maken jullie je zorgen over kleding? Kijk eens naar de lelies, kijk hoe ze groeien in het veld. Ze werken niet en weven niet. Ik zeg jullie: zelfs Salomo ging in al zijn luister niet gekleed als een van hen. Als God het groen dat vandaag nog op het veld staat en morgen in de oven gegooid wordt al met zo veel zorg kleedt, met hoeveel meer zorg zal hij jullie dan niet kleden, kleingelovigen?

Vraag je dus niet bezorgd af: “Wat zullen we eten?” of: “Wat zullen we drinken?” of: “Waarmee zullen we ons kleden?” dat zijn allemaal dingen die de heidenen najagen. Jullie hemelse Vader weet wel dat jullie dat alles nodig hebben.

Zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid, dan zullen al die andere dingen je erbij gegeven worden. Maak je dus geen zorgen voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt wel voor zichzelf. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen last.”

Nog enige toelichting. Salomo kenden de Joden als een van hun roemruchte koningen: de rijkste van allemaal. En Jezus noemt Gods koninkrijk in één zucht met Gods gerechtigheid. Gerechtigheid is zoiets als eerlijke verdeling: dat niemand onrecht lijdt. Blijkbaar ziet Jezus zo de toekomst voor zich, waar je nu al aan kan meewerken.

Jezus geeft hier inzicht in hoe hij zelf dacht en met stress omging. Wat we lazen, zei hij tegen anderen, maar zal hij ook tegen zichzelf gezegd hebben.

Hoe ging Jezus met zijn zorgen om?

Deze uitspraak zegt iets over Jezus’ houding. Later werd hij gekruisigd, zo lazen we al. Hij kan daarbij aan zijn eerdere uitspraken hebben gedacht of die in elk geval hebben doorleefd.

Wat zegt deze uitspraak uit de Bergrede over hoe Jezus met die verschrikkelijke druk kan zijn omgegaan toen hij werd gekruisigd?

Je kunt het gesprek helpen met vragen als:

Hoe zou je Jezus’ gelijkenis over die lelies en die vogels in moderne termen kunnen vertalen?

Wat zou een hedendaagse term zijn voor ‘koninkrijk van God’?

3. Jouw reactie op Jezus’ weg

Laten we weer persoonlijker maken. We hebben Jezus’ weg onderzocht in hoe hij met stress omgaat. Laten we nu onderzoeken wat jij daar zelf mee kunt. We begonnen met een rondje met de vraag wat jou de laatste weken stress bezorgt.

Als je Jezus’ uitspraak in de Bergrede rechtstreeks op jou situatie toepast, wat zou hij dan nu tegen jou zeggen?

Als je Jezus’ houding bij zijn kruisiging probeert over te nemen in jouw stress, wat zou je dan doen?

Je kunt het gesprek helpen met vragen als:

Vind je Jezus’ weg realistisch in jouw situatie? Zou het werken?

Waarin volg jij al deze weg? En hoe pakte dat uit?

In hoeverre zie je Jezus’ weg echt niet zitten?

4. Symbolisch afsluiten

We eindigen elke meeting bij Mensen van de weg met een klein symbool. Deze keer doen we een stilte-oefening.

De bedoeling is dat we straks een plek in de ruimte opzoeken en 10 minuten zwijgen. Probeer je gedachten niet te laten dwarrelen, denk niet aan de boodschappen van morgen of wat dan ook, maar focus op dat punt van stress waarover we het in het begin hadden. Verwoord die stress in een enkele zin in je hoofd. Zeg vervolgens: ‘Vader, in uw handen beveel ik mijn geest’. Herhaal dit in een kalm ritme.

Het kan natuurlijk dat je dit te ‘christelijk’ vindt. Dan kun je in plaats van ‘Vader’ ook iets anders noemen waarop je vertrouwt.

Doe dit dus 10 minuten lang. Neem er echt de tijd voor en sta het toe dat je je verveelt. Je kunt ook variëren: andere punten van stress noemen en andere verwoordingen zoek in hoe je dit overgeeft aan iets of iemand die je vertrouwt.

Als het onrustig wordt, kun je natuurlijk ook de tijd inkorten.

Ten slotte wil ik je vragen je afbeelding met een weg erop erbij te pakken.

Is er nog iets wat je hierbij wilt noteren of tekenen? Of wil je juist iets schrappen of veranderen?

Berichten de week erna

  1. Ontzettend bedankt dat jullie er waren. Ik heb genoten van jullie bijdrage! Als je iets lastig vond, bericht het me. Als je iets prettig vond, vind ik dat natuurlijk ook fijn om te horen.
  1. Op de Filippijnen spelen mensen vrijwillig de kruisiging na: https://www.youtube.com/watch?v=NItfxWdweBQ
  1. En hier een vrolijk liedje (beetje jaren zeventig) over die tekst die we lazen, van de lelies in het veld en de vogels in de lucht: https://www.youtube.com/watch?v=d4U61XcsOoc
  1. ‘The cross is God taking on flesh and blood and saying: me too.’

(Rob Bell)

  1. Een soldaat vertelt hoe ze omgaat met haar trauma: https://www.youtube.com/watch?v=Rl9wZ6f4TQU
  1. Het ging in onze meeting natuurlijk heel algemeen over stress, maar hier toch wat informatie over de extreme vormen ervan: http://www.monsterboard.nl/carriere-advies/artikel/burn-out
  1. Hier een documentaire over hoe Jezus stierf: https://www.youtube.com/watch?v=_f7HKS0SkyA Langere versie hier, die geen pretje is om te kijken trouwens: https://www.youtube.com/watch?v=dllzs9Ckb-I
Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *