‘Griekenland redt dit niet. En met haar gaan er duizenden vluchtelingen ten onder’

Rikko stortte zich afgelopen weekend bewust in de ellende van Griekenland. Om zelf te zien en te horen van vluchtelingen èn Grieken hoe heftig de situatie daar is. En omdat hij overtuigd is dat we wel degelijk iets kunnen doen om de mensen daar weer moed te geven. 

Ze woont op een van de heuvels van Thessaloniki, haar huis dwars op de steile helling. We zitten voor haar open haard en door de ramen zien we op de heuvels om ons heen en in het dal talloze lichten twinkelen. Ze weet iets van de reden van onze tocht. Dat we uit de eerste hand willen horen en ervaren hoe het er nu aan toegaat in Griekenland, dat we de kampen bezoeken, met vluchtelingen en helpers praten om te ontdekken hoe onze oproep Let´s Bring Them Here aan onze regeringen zich verhoudt tot de situatie van de vluchtelingen in Griekenland.

Wat is je conclusie?

We zijn nu anderhalve dag onderweg en zij vraagt me: ‘Wat is jullie conclusie?’ Ze wacht en kijkt me vragend aan. Ik ga de ontmoetingen na die er geweest zijn de afgelopen dagen.
Het lange gesprek met Salam, de Deense Moldaviër met een Irakese vader. Hij spreekt vloeiend in zes talen en leeft nu anderhalf jaar in Griekenland.
Dag en nacht is hij in touw om te helpen waar hij kan. Eerst op de stranden van Lesbos, waar al snel zijn stichting Team Humanity van de grond kwam en hij tienduizenden vluchtelingen letterlijk het leven redde. Soms midden in de nacht met de huizenhoge golven van de verraderlijke zeestraat tussen Turkije en het Griekse eiland.

Het laatste jaar mag hij Griekenland niet meer uit en moet hij zich wekelijks melden, want de politie heeft hem gearresteerd voor een vermeende poging tot mensensmokkel, enkel en alleen omdat hij zich onvermoeibaar het water op waagt om levens te redden. De dode mannen, vrouwen en kinderen die aanspoelden en die de lokale autoriteiten soms niet eens wilden ophalen, staan op zijn netvlies gebrand. Dat overleden meisje van een jaar of twaalf dat hij op het strand vond; hij kon haar niet laten liggen. Als ze haar niet wilden komen halen zou hij haar wel brengen. Hij wikkelde haar in een deken en drukte het dode lichaam in de handen van de verbouwereerde kustwacht. Hier.

Nu werkt hij op het vasteland, omringd door mensen in totaal onzekere posities die op hem rekenen. Hij wil ook dat ze hem kunnen vertrouwen, dus hij regelt. Onderdak. Eten. Papieren soms. Informatie. En weer onderdak. Hij is woest op de autoriteiten.

Geen overheidssteun en inadequate hulp

IMG_0894We spraken ook de politieman die eerst iedereen in de rij blafte, maar toen het dan wat rustiger werd, zelf ook vriendelijker begon over te komen. Die uitlegde hoe ze de afgelopen vier jaar zelf op eigen houtje een systeem moesten uitdokteren om de registratie ordelijk te laten verlopen. Ze kregen van de overheid weinig tot niets te horen. De hulp die ze kregen was vaak inadequaat: zo werden er Bulgaren ingehuurd, met wie ze nauwelijks konden communiceren vanwege de taalbarrière.

En er was een legercommandant die ons streng toesprak dat het absoluut niet kon dat wij zomaar via een achteringang het vluchtelingenkamp in Thessaloniki waren binnengelopen. Toen we toonden zijn gezag heus te eerbiedigen en we vroegen hoe het met de mensen was in het kamp, zag je hem denken. Er verscheen iets van treurigheid op zijn gezicht. Het is zo uitzichtloos. Ze weten niets, ze kunnen nergens op rekenen wat hun toekomst betreft.

En ik denk ook aan Ahmed, die ons het Skaramagas kamp in Athene binnenpraat, bij hoge uitzondering, om ons voor te stellen aan de yezidi familie die ook al een jaar in Griekenland verblijft. Dag in dag uit wachten ze op iets van een toekomst. Ze hebben een vrolijk klein meisje dat moeilijk loopt en een operatie zou moeten ondergaan, maar de vader durft het niet aan. Ze zeggen dat het link is, er is eens een tweejarig meisje tijdens de operatie overleden.

Naast hem zit een andere yezidi man die asiel heeft gekregen in Griekenland. ‘Maar wat doe je dan nog hier, in het kamp?’, vragen wij. ‘Wat moet ik anders?’, zegt hij. ‘Maar je mag toch werken?’ Hij lacht vermoeid: werken? Voor de Grieken is er al geen werk en hij heeft pijn, de hele dag, loopt moeilijk. Geen huis. Wie asiel krijgt in Griekenland en niet heel veel heeft, is verloren. Hij slaat een arm heen om zijn nichtje van vijf, ze lacht en speelt verder op de telefoon die ze vast heeft. Hij strekt zijn benen en zucht.

collage Skaramagas

Nog geen 20 procent van de belofte is ingelost…

Wat is je conclusie? Dat was haar vraag. En ik kan maar één ding bedenken. Europa is aan zet. De lidstaten, die solidariteit beloofden in september 2015. Een prachtig besluit. 160.000 mensen, ruim 60.000 uit Griekenland. Ze zouden helpen met de eerste registratie en dan het asielverzoek in eigen land afhandelen. Binnen twee jaar.

Komende september loopt de afspraak af. Nog geen twintig procent is ingelost van de belofte en Griekenland zucht onder haar eigen economische crisis én onder de Europese vluchtelingencrisis die ze tóch in haar eentje moet dragen ondanks de toezegde Europese steun. Er wordt wel geld gegeven. Maar heeft dat geholpen? Er wordt wel wat gereloceerd, maar het komt niet in de buurt van de toezeggingen. Wat verwacht je van een failliet land?

‘Europa is aan zet nu. En snel.’

Onze gastvrouw knikt. Dat is het, zo is het precies. Zij werkt voor de lokale overheid en deed tot voor kort de registratie van gezinnen die een uitkering moesten aanvragen. De wanhoop van zovelen die tot vijf jaar geleden goedlopende bedrijven hadden, goede banen en een goed uitzicht en nu totaal aan de grond zitten. Die moeten smeken om luiers, om melk voor hun kinderen, om alles. Omdat ze niet meer weten hoe ze het moeten betalen. Die stonden aan haar bureau.

Zelfmoorden waren Griekenland vreemd, nu wordt er al niet meer over bericht, want het is aan de orde van de dag. Mensen sterven opeens aan hartfalen, zegt ze. Het lijkt wel alsof stress hier doodsoorzaak nummer één wordt.

Ze redden het zo niet

Griekenland redt dit niet en met haar gaan er duizenden en duizenden vluchtelingen ten onder. Misschien vinden ze een plek. Maar hoe lang duurt het voordat zij zich herstellen van zo’n lange periode van afwachten, afgeblaft worden, onbegrepen zijn, wonen in tenten op berghellingen, beschoten zijn door grenspolitie. Ze leven in een situatie waardoor ze niet eens in staat worden gesteld om hun eigen kinderen adequaat te beschermen, hen onderdak te bieden, voor hen te koken. Niet eens te koken.
Driemaal per dag verschijnt er iemand van het leger of van de overheid met plastic bakjes gevuld met gekookte kikkererwten of een andersoortige een-pans-afhaalmaaltijd. Er mag één stuk wit stokbrood bij, per persoon, vertelt de jonge, Irakese vader mij. En ze lepelen het naar binnen. Een vliegtuigmaaltijd is eindeloos veel luxer. Geld voor de markt is er niet, er wordt geleefd op de overlevingsstand. De kinderen gaan één uurtje in de week naar een soort school. Om Engels te leren of Grieks.

De lidstaten moeten nú de mensen gaan ophalen, die ze beloofd hebben een plek te bieden

Europa is aan zet. Niet met geld, niet met dekens, niet met politieke hulp. De lidstaten moeten nú de mensen gaan ophalen, die ze beloofd hebben een plek te bieden. Zij zitten in kampen en oude hotels door het hele land en wachten en wachten op dat ene verlossende telefoontje.

Nu, Europa, nu! Het aantal dat je Griekenland hebt beloofd, past procentueel gezien in een holle kies, maar alles bijelkaar kan het de Griek weer een klein beetje moed geven. Dat ze niet alleen gelaten worden met de geografische last die de aantrekkingskracht van Europa voor de vluchtelingen veroorzaakt. Het kan de vluchteling de moed geven om de ogen op te heffen en net verder te kijken dan één dag. Dat je kinderen kunnen weer naar school kunnen, veilig zijn en weer aanschuiven aan de tafel die je hebt gedekt. Waarop door jezelf gekookte groente staat en dat stukje vlees waarvan de ogen van je zoon oplichten omdat het zijn favoriete eten is.

Dat je dan je handen vouwt of je ogen opheft en zegt Insjallah of hoe de god ook genoemd moge worden en zucht: ‘Zo de Here wil hebben wij een toekomst, een echte.’

Het is aan ons. En als wij burgers niet zelf druk uitoefenen, hierom roepen, het opeisen, het desnoods zelf proberen te doen, dan zal het niet gebeuren. Niet voor september en ook niet daarna. Let’s bring them here is aan de burgers, aan ons die weten dat we niet helemaal machteloos zijn als we samen opereren.
We mogen en kunnen dit niet opgeven.

Let’s Bring Them Here, 6 maart, Brussel. Volg op Facebook de laatste ontwikkelingen.

 

4 reacties op “‘Griekenland redt dit niet. En met haar gaan er duizenden vluchtelingen ten onder’”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *