Lieve kinderen: de waarheid is vaak complexer dan onze simpele analyse…

Wat is het belangrijkste dat je je kinderen wilt meegeven? Robert probeert het in brieven aan z’n kinderen te vatten. En hij ontkomt er niet aan om daarbij ook eerlijk te kijken naar z’n eigen rol als vader. 

Lieve kinderen,

Toen ik me in groep 3 na de gymles aankleedde, zaten de jongens van groep 4 ook in de kleedkamer. Toen mijn klasgenoten en ik in ons ondergoed stonden, begonnen een paar van die grote jongens ons te pesten door onze onderbroek naar voren te trekken en even onze prille mannelijkheid te begluren. Wij vonden het verschrikkelijk, maar konden niet echt veel beginnen.

Maar ik had een plan. Triomfantelijk riep ik een van de grootste ettertjes. Vervolgens deed ik mijn broek zelf naar voren, maar -en daar komt het geniale – ik hield mijn hemd ervoor zodat er niks te zien was. Het lafbekje kwam, zag dat er niets te zien was, en droop teleurgesteld af. Ik glunderde van kinderlijke trots. Tot de stem van de juf van groep 4 door de kleedkamer schalde: ‘Robert, kom jij maar even hier.’

De juf had bijna alles gezien. Alleen het pesten niet, en niet dat ik mijn hemd ervoor hield. Dus was ze boos op mij.

Ik moest (nog steeds in mijn ondergoed) naast haar staan voor die grote kinderen van groep 4 (inclusief de meisjes!). ‘Zo Robert, doe het nu nog maar een keer’, zei ze tegen mij. Ik sidderde van angst. Ik schaamde me al voor mijn ondergoed, en was te verbluft om uit te leggen wat er echt was gebeurd. Dus stamelde ik alleen maar: ‘Nnnneeee juf.’ ‘Waar zijn je grapjes nu?’, vroeg ze. ‘Weet ik niet juf!’ ‘Dat dacht ik al’, zei ze. ‘Laat ik het nooit meer zien, en ga je aankleden!’

De waarheid is complexer dan onze analyses

Dit kleine jeugdtrauma en het bijbehorende onrecht voel ik nog steeds als volwassene. Onrecht dat elke dag miljoenen keren plaatsvindt. We zien iets, we lezen iets, we horen iets van zeggen, en trekken meteen onze conclusie. ‘Oh, hij zal wel een racist zijn’, of ‘weer zo’n vrouw die wil laten zien hoe goed ze is’. Zo hebben we een mening over politici, leidinggevenden, werklozen, immigranten, slachtoffers, daders en elkaar. Op basis van incomplete informatie denken we de situatie goed te kunnen inschatten. Het gevolg is onrecht en frustratie. Want de waarheid is meestal stukken complexer dan onze simpele analyses.

Soms hoor ik beneden gerinkel, gefoeter en gehuil. Dan dender ik de trap af, en overzie ik de kamer: een gebroken vaas, een heel zielig huilend jongste zusje, een verbouwereerd oudste zusje, en een woeste broer die even uitlegt wat er is gebeurd. Jullie schreeuwen door elkaar heen. Ondanks de bambi-traantjes word ik onredelijk boos. Ik straf vooral the usual suspect, vaak de oudere zus, en kom tot kalmte.

Dan kijk ik nog eens naar jullie, en zie vooral het terneergeslagen, verdrietige gezicht van het kind dat ik het hardst gestraft heb. Ik denk terug, zie mezelf weer in die gymzaal, en vraag me af: heb ik wel het juiste gedaan? Zou het echt zo simpel zijn? Dan begin ik begin te twijfelen.

Heeft papa het verkeerd gedaan?

Maar als mens heb je je trots. Zojuist had ik heel resoluut mijn gezag laten gelden. Daar op terugkomen voelt niet prettig. Het liefst duw ik mijn twijfel weg, en houd ik vast aan mijn oneerlijke 30-seconden rechtspraak. Maar als ik mijn dochtertje daar zie zitten, dan lukt dat niet. Want ik hou zoveel van jou! Ook als je een stout, zusjesplagend kwelgeestje bent. Dus dwing ik mezelf om naast je te gaan zitten, en vraag: ‘Heeft papa het verkeerd gedaan, is het niet eerlijk?’ Dan komen je tranen, en schud je ‘nee’, het is niet eerlijk.

Er volgt een nieuw gesprek, nu is iedereen rustig geworden, en een voor een vertellen jullie je verhaal. Als ik vraag: ‘Heb je zelf ook wat verkeerd gedaan?’, geven jullie zelfs (minimaal) wat eigen fouten toe. Dan ben ik trots op jullie. Vier schuldige mensen op een bank, en alle vier hebben we elkaar onrecht aangedaan. Of we de waarheid helemaal boven tafel hebben, weet ik niet, maar dankzij de liefde voor elkaar konden we er in elk geval met elkaar naar op zoek gaan.

‘De liefde verblijdt zich niet over de ongerechtigheid, maar verheugt zich over de waarheid’, schrijft Paulus in de brief aan de Korinthiërs. Het is moeilijk om in de complexiteit van het leven waarheid te vinden. Maar als we in liefde met onze naasten leven, dan zou dat in ieder geval onze drijfveer moeten zijn. Zelfs als we nooit helemaal kunnen achterhalen wat iemand echt bedoelde of deed. Laten we elkaar toch een kans geven.
Die juf van groep 4 was echt een leuke juf. Ze had alleen moeten doorvragen: ‘Robert, waarom deed je dat, wat is er gebeurd?’ En dan eerlijk onbevooroordeeld luisteren. Haar conclusie was dan vast geweest dat mijn trucje niet echt een goede ‘oplossing’ was, en dan zou ik vast wel ‘ja, dat is zo’ gemompeld hebben.

Geef mensen een kans, geef ze liefde

Dat wil ik jullie meegeven, geef je naasten je liefde. Als je dat doet, zul je op zoek gaan naar waarheid, en niet je eigen incomplete oordeel vast willen houden. Bovendien geef je de ander ruimte voor zelfreflectie als je bereid bent ook naar zijn kant van het verhaal luisteren. Geef mensen een kans, en ook al zijn ze schuldig dan nog moet hen recht worden gedaan.

Waarheid en gerechtigheid gaan niet alleen over sociale ongelijkheid, misdaden, en de kern van het Evangelie. Het begint bij kleine akkefietjes in ons dagelijks bestaan. Als we elkaar daar al niet meer willen aanhoren, dan lukt dat zeker bij de grote onderwerpen niet.

Wat wil je vinden? Bevestiging van je eigen opvattingen, of wil je echt een stapje dichter bij de waarheid komen? De liefde helpt!

 

4 reacties op “Lieve kinderen: de waarheid is vaak complexer dan onze simpele analyse…”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *