geloof

Is het geloof alleen iets voor zwakkelingen? Ja en nee

Voor een oud-collega was het vrij helder: het christelijk geloof is een levensovertuiging voor mensen die niet zo lekker in hun vel zitten. Geert Jan vraagt zich af wat er klopt van die nogal boude bewering.

Dat ik me die stelling na ruim dertig jaar nog steeds regelmatig herinner, zegt natuurlijk wel iets. Ik voelde me er toen behoorlijk door aangesproken, want zo lekker zat ik niet in m’n vel. Maar ook nu dat gelukkig wat beter is, is de gedachte intrigerend. Wat nou als de aantrekkingskracht van geloof sterk zou samenhangen met de mate waarin je in balans, gezond, sterk bent?

De blinde vlek van Luther en Kierkegaard

Wat nou als gelovige denkers als Luther en Kierkegaard juist daar een enorme blinde vlek voor blijken te hebben gehad? Een vlek waardoor ze hun eigen moeite met het bestaan voortdurend onder woorden brachten als opgaven waar God de afzender van was. Als beproeving en verzoeking, waarover beiden veel schreven, helemaal niet onvermijdelijk bij het menselijk bestaan horen, maar vertalingen zijn van het ongemak waarmee zij in het leven stonden?

Ondanks het feit dat mijn vel me iets beter is gaan zitten, ben ik eerder geneigd het tegenovergestelde te beweren. Beproeving en verzoeking zijn geen ouderwetse termen waarmee mensen in een ver verleden hun ervaring hebben geprobeerd te duiden. Het zijn begrippen die juist nu veel meer aandacht verdienen. Pas als je de neiging bij jezelf ziet om niet altijd te doen wat goed voor je is, ga je jezelf beter begrijpen.

Beproevingen en verzoekingen in alledaagse momenten

Want stel nu eens dat we niet altijd naar het goede streven? (Het moet te doen zijn om je dat voor te stellen). En stel nu eens dat we vaak zelfs bang zijn voor het goede? (Iets lastiger, maar probeer het eens). Beeld je eens situaties in waarbij je in plaats van je te openen voor iemand je naar binnen keerde en het moment voorbij liet gaan.

En stel nu eens dat dit geen betreurenswaardige uitzonderingen zijn. Omdat we geneigd zijn onze veiligheid te zoeken in dat ikje van ons en omdat we bang zijn om dat open te stellen voor het andere, voor de a(A)nder. Dan zijn beproevingen en verzoekingen dìe momenten waarop er op de deur van dat afgetimmerde ikje wordt geklopt. Alledaagse momenten.

De strijd in jezelf

Want net zoals ‘de Sprong’ bij Kierkegaard iets alledaags is, zijn beproeving en verzoeking bij hem ook niet gereserveerd voor dramatische gebeurtenissen. Natuurlijk zijn er grote archetypische verhalen, zoals de geschiedenissen van Abraham en Job die ons iets kunnen leren over verzocht en beproefd worden. Maar voor je het weet, bezwijken we voor de verleiding(!) om ons eigen leven daar, vals bescheiden, buiten te plaatsen.

Terwijl we voortdurend in het hart van een minstens zo belangrijk epos verkeren. Het epos waarin het draait om jouw en mijn verhouding tot God, tot de Liefde. Dat is geen navelstaarderij of piëtistisch geneuzel, dat is aandacht hebben voor de bron van waaruit je houding tot allerlei ‘grotere’ problemen wordt gevoed. Ervan uitgaan dat je aan de kant van het goede staat en de wereld wil verbeteren, maakt je blind voor de strijd in jezelf.

Dan kun je de wereld winnen, maar jezelf verliezen. Dan kun je alles geven voor de goede zaak, en toch de Liefde missen waar het Jezus om te doen is.

Onze verhouding tot onszelf is altijd problematisch

Er bestaat niet zoiets als een natuurlijke, gezonde verhouding tot jezelf, waarbij je het vertrouwen op een goddelijke werkelijkheid niet nodig zou hebben. Dat mensbeeld dat ons overal van wetenschap tot reclame wordt verkocht, is levensgevaarlijk. Onze verhouding tot onszelf is namelijk altijd problematisch.

We moeten dagelijks, door beproevingen en verzoekingen heen, leren wat vertrouwen is. We moeten elke dag de kwetsbare afhankelijkheid durven aangaan, die nooit vanzelfsprekend wordt. Is dat een somber perspectief? Echt niet. Tegenover de totale willekeur van het ‘lekker in je vel zitten’, opent dat een eindeloos rijke wereld aan mogelijkheden. Elke dag opnieuw. Niet voor de uitverkorenen, de verlichten of de mazzelaars, maar voor iedereen die het lef heeft zichzelf te verliezen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *