Inez van Oord: ‘Waarom lees ik wel over Boeddha, maar weet ik weinig van de Bijbel?’

Happinez-oprichter Inez van Oord groeide op in een gelovig gezin, maar liet de Bijbel jarenlang dicht. Tot nu: vandaag verschijnt haar boek ‘Rebible’ waarin ze de oeroude verhalen voor zichzelf weer tot leven probeert te brengen. Waarom? Marieta vroeg het haar. 

Wat was de aanleiding om je toch weer in die Bijbel te gaan verdiepen?

‘Soms weet je niet precies waar een gedachte vandaan komt, soms ontstaat iets door verschillende gebeurtenissen of gedachten. In dit geval vroeg ik het me opeens af: kun je de Bijbelverhalen ook anders lezen? Die vraag bleef terugkomen. Bovendien luisterde ik een keer naar een preek van mijn broer Jos die predikant is en dacht toen: hij kan die verhalen zo mooi uitleggen, dat verdient een breder publiek dan alleen de mensen in de kerk.
En bovendien – ouder en wijzer – realiseerde ik me dat de Bijbelverhalen onderdeel zijn van mijn roots, ik woon als het ware op christelijke grond. Waarom weet ik daar zo weinig van? Waarom lees ik wel over Boeddha of interviews met wijze goeroes en weet ik weinig van de Bijbel?

Zo is het gegaan. Ik had vragen en heb toen mijn broer gebeld met het verzoek: doe je mee? Ga je met mij mee naar het kleine Schotse eilandje Iona? Komen we tot iets, tot discussies, is dat interessant? We hebben daar een week lang de oude verhalen gelezen en dat was meteen al geweldig. Zo zijn we begonnen.’

Je broer en jij groeiden allebei op met die Bijbel, maar jullie waren uitersten. Jij liet ‘m een tijd links liggen, je broer werd dominee. Gaf dat frictie tussen jullie?

‘Nee zeker niet. Wij schelen tien jaar, dus in mijn beleving was hij altijd al theoloog en later ook predikant. Ik was journalist bij een kleine krant, later een grote krant en daarna heb ik mijn eigen tijdschriften opgezet. Bij de start van Happinez dacht hij ook mee, en gaf soms tips of titels van boeken. Uiteindelijk willen we allebei mensen bereiken, ieder op een eigen manier. Hij als predikant en later met zijn cultuurhuis, en ik via magazines. We lijken op elkaar. We kunnen veel van elkaar hebben. Dus dat gaf totaal geen frictie.

Door het boek hebben we elkaars kwaliteiten nog beter leren kennen. We waarderen elkaars mening, dat is denk ik het mooie van dit proces. Het was geen wedstrijd, niemand wilde winnen, het ging echt om het delen van gedachten, visies, dat maakte het creëren leerzaam en bijzonder.

Bovendien, spiritualiteit kent geen voorkeur. Zo zou het in elk geval moeten zijn. Bijbel, Boeddha? Ten diepste ervaren we hetzelfde.’

Je begint je hoofdstukken vaak met een onderzoek naar de historische waarheid van het bijbelverhaal. Maar je concludeert ook: Bijbelverhalen zijn waar zonder dat ze waargebeurd zijn. Waarom vond je het toch belangrijk om de historiciteit steeds te onderzoeken? 

‘Een simpel antwoord: ik kan het niet laten. Dat onderzoek zit zo in mijn natuur, het past zo bij me om alles te onderzoeken en te bevragen, niet voor niets begon ik als jong meisje in de journalistiek. Al zoekend neem ik mezelf, en ik hoop de lezer, mee naar een andere betekenis. Het zoeken is een vorm die goed bij me past om uiteindelijk weer terug te komen bij de bron van de verhalen, de bron van alle spirituele teksten. En wat dat is? Het mysterie wordt verpakt in woorden, dat is elke keer de clou. Het is de omweg naar dezelfde uitkomst die het zo boeiend maakt.’

‘Jezus vertegenwoordigt niet de wereld van religie, maar is in de verhalen een voorbeeld voor het goddelijke in een mens.’

Je zegt ergens: ‘Het zou zomaar kunnen dat Jezus door mensen zoals ik weer begrepen gaat worden’ en dat ‘Jezus heel goed bij deze tijd past’. Heb je ook het gevoel dat je Jezus nu beter begrijpt?

‘Via andere spirituele stromingen leerde ik over de bron, het innerlijke licht, het goddelijke in jezelf, noem al die benamingen maar op. Uiteindelijk heb ik dat eeuwig stille punt in mezelf ervaren. Daar kan ik naartoe als ik dat wil, als ik de tijd neem. Ik weet dat die ‘ruimte’ er is, een plek waar niets of niemand kan komen. Je zou dat het goddelijke kunnen noemen, het goddelijke en het stoffelijke vallen samen in ons.

De verhalen in de Bijbel gaan vaak over een God buiten jezelf, een God wordt als persoon opgevoerd die dingen doet en weet. Jezus is dan opeens een nieuw verhaal. Hij vertegenwoordigt die God-Mens. En ook al heeft de geschiedenis of de kerk er alles aan gedaan om ons min of meer af te snijden van dat principe – er is maar één God-Mens en dat is Jezus – getuigen sommige teksten juist van die verbinding, voor iedereen, voor ons allemaal. De schrijvers laten Jezus dat soort dingen zeggen en die teksten vallen mij nu pas op. Hij zegt bijvoorbeeld: ‘mijn koninkrijk is niet van hier’ of ‘mijn koninkrijk hoort niet bij deze wereld’.

Jezus vertegenwoordigt niet de wereld van religie, maar is in de verhalen een voorbeeld voor het goddelijke in een mens. Een verlichte man zou je hem nu kunnen noemen. En dan komt het verhaal over Jezus veel dichterbij, dan is hij niet de enige zoon van God, maar zijn wij dat allemaal, zoon of dochter, kleinkinderen zou je kunnen zeggen. We doen ons best om dat licht te laten stralen, bij de een lukt dat beter dan bij de ander. Maar we hebben dezelfde kansen, hetzelfde ‘koninkrijk’ in ons.

Uw koninkrijk kome, in het ‘Onze Vader’, zet je dus volledig op het verkeerde been. Het koninkrijk is er al, de hemel is er al. Het is ‘dat’ wat niet komt of weggaat. Het schittert in je, je kunt je daar bewust van worden. Jezus was dat bewustzijn, in dat opzicht begrijp ik nu de verhalen over Jezus veel beter.’

Dit schrijfproces zit vol wonderen, zeg je in je boek. Welk wonder is jou het meest dierbaar?

Dat ik water in wijn kon veranderen. Dat de Bijbelverhalen voor mij tot leven kwamen, kleur kregen, zoals wijn kleur geeft aan je leven, dat is al het eerste wonder. Tijdens het schrijfproces kreeg ik sommige zinnen cadeau, aangeboden van inspiratie. Als ik me 100 procent concentreer, dan kan het gebeuren dat zinnen als het ware komen binnenvallen. Ze kunnen me ontroeren, terwijl ik ze zelf tik, dat blijf ik een wonder vinden.’

Wat maakt die Bijbel zo anders dan andere spirituele bronnen?

‘De Bijbel is niet makkelijk te lezen. De verhalen in de Bijbel zijn zo oud, mythisch, soms poëtisch, soms belerend, verhalend, spannend, er zit van alles in de Bijbel. Het is niet echt een boek, maar een bibliotheek. Dat  was voor mij een mooie ontdekking: het feit dat de verhalen zo gevarieerd zijn en soms haaks staan op elkaar, geeft ook een enorme vrijheid. Het leven is net zo. Veel wat in de Bijbel staat, gebeurt nu nog steeds, het is zowel een boek vol sprookjes, legendes als eerlijke verhalen over mensen en hoe ze met elkaar omgaan. Je kunt jezelf herkennen. En altijd weer denken: morgen ga ik het anders doen.’

Je eindigt je boek met het kruis. Precies het verhaal waar je weerstand tegen had en wat je niet wilde bespreken. Waarom liet het je niet los?

‘Omdat het niet anders kon. Het moest wel. Je kunt niet aan het Nieuwe Testament beginnen en het einde laten voor wat het is… Ik moest eraan geloven. En om eerlijk te zijn bracht het toch weer verrassende inzichten toen ik mijn kruisiging-weerstand had overwonnen. Ik heb er, net zoals ook bij de andere verhalen, een mooie zin aan overgehouden: ‘Vriend, ben je hiervoor gekomen?’ Dat vraagt Jezus aan Judas als hij hem met een kus verraadt. ‘Vriend, wat is dit wat je komt doen hier?’ Dat vind ik mooi.  Het is een soort levensvraag: wat kom je doen hier? Kom je mij verraden, kom je me helpen, mij beledigen, mij laten lachen, kom je iets met me delen, kom je om mij kleiner te maken, jezelf groter, kom je iets halen? Of kom je om te geven? Waar ben je voor gekomen? Ik hoop er vaak bij stil te staan, een soort appèl, waar ben ik voor gekomen?’ 

Benieuwd naar het boek van Inez? Hier vind je een exclusief leesfragment uit Rebible. 

Wil je meer weten van Inez? Ze was te gast bij Marleen Stelling en het Vermoeden en vertelde daar meer. Kijk de uitzending hier terug. 

 

Foto boven: Christine Raven/Het Vermoeden

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *