verlos ons

Verlos ons uit onze hoofden!

Alain is een man van woorden. Maar die woorden schieten tekort. Waar zijn de zintuigelijke godservaringen gebleven die we ook zo nodig hebben? En nog belangrijker: hoe halen we die terug? 

Weet je wat een van de eerste bezoekersreacties was na mijn boekpresentatie, afgelopen lente? ‘Ik ga goed kijken of het allemaal wel klopt, wat jij schrijft!’ In de maanden die erop volgden ben ik vaker geïnterviewd dan ik me kan herinneren, en bij christelijke journalisten bleef deze houding regelmatig de kop opsteken. Tijdens die ontmoetingen ging het soms ineens van een vraaggesprek naar een ondervraging. Telkens verontschuldigde de interviewer zich dan: ‘Ja, ik speel even advocaat van de duivel, maar mijn lezers willen toch weten …’

Weten of het klopt. Ik ken het nog uit mijn eigen evangelische periode. In die tijd was ik ervan overtuigd dat ik God en de Bijbel aardig had begrepen, maar dat er overal dwaalleraren rondliepen. Vooral in de kerk, vooral in de traditionele kerk, vooral onder academisch opgeleide theologen. Die wilden nog weleens een loopje nemen met ‘hoe het echt zit’. Zo zat ik, als ik af en toe in zo’n kerk kwam, niet als een godzoeker maar als een scherpslijper in de banken. Wachtend op een teken van onorthodoxe theologie, waarover ik dan bij de koffie afkeurend over kon napraten met mijn vrienden.

Dat ‘moeten controleren’ is een misverstand

Deze focus op het ‘controleren’ van het ‘waarheidsgehalte’ van wat een theoloog zegt of schrijft, komt voort uit een misverstand. Het is het misverstand dat je geloof zich vooral op het rationele vlak afspeelt.

Om dit uit te leggen moet ik terug naar de Reformatie, waarvan we de 500e verjaardag vorig jaar nog zo trots hebben gevierd. Ergens tussen de Renaissance en de Verlichting in hadden de Europese christenen het ontdekt: wij moeten voor onszelf leren denken. Een Bijbel voor iedereen, een Bijbel in de taal van iedereen, allemaal opnieuw ontdekken wat de Bijbel écht zegt. En ja hoor, daar kregen we een nieuwe kerkleer en een christendom zonder plaatjes, zonder geurtjes, zonder echt vlees en bloed van Jezus in de eucharistie, maar mét een bijbeltje op ons nachtkastje!

Sola Scriptura, heette het: alleen door de Schrift. 

Door onszelf bestolen

Nou, en daar zitten we nu dus. Door onszelf bestolen van allerlei rituelen, zintuiglijke godservaringen en ook van het nodige bijgeloof dat we ons in de Middeleeuwen nog permitteerden. Wat ons nog rest zijn woorden. Daarom lezen gereformeerden enorme formulieren voordat ze vlug een hapje witbrood weghappen bij het Avondmaal of een druppeltje water over een baby gieten. De preek is het hoofdgerecht van de kerkdienst. Ook in de evangelische gemeenten. Zij hebben op alle mogelijke manieren geprobeerd om het gevoel weer terug te krijgen in de kerk, maar ook daar luister je gerust naar een woord van drie kwartier lang.

Als er thuisblijvers zijn, stellen zij je bij de koffie de alleszeggende vraag: ‘En, waar ging het over?’

Niet of het fijn is, of inspirerend, of je de week weer ziet zitten en je schuld en schaamte een plekje hebt kunnen geven en je verdriet of je blijdschap. Niet of je anderen hebt ontmoet en in die ontmoeting iets van God zag, of iets leerde, of iets hebt kunnen geven aan een medemens. Nee, dat is niet waar we in eerste instantie op letten als grevangelische hypercalvinisten. De eerste vragen zijn: waar gíng het over en klópte het wat-ie zei? Maar als je zo mijn boek en blogs leest en mijn kerkdiensten beleeft, hoef je er van mij niet aan te beginnen.

Al die pogingen om uit ons hoofd te komen…

In onze Hollandse cultuur*, een verstandshuwelijk tussen het calvinisme en de Verlichting, voert het hoofd de boventoon. De helft van ons vond het maar een kleine stap van een rationalistisch christendom naar rationeel atheïsme. Geef ze eens ongelijk. Maar daarmee hield de overspannen focus op het verstand niet op in ons land. We zijn geen productieland meer, dus werken we allemaal in kantoren achter laptops. We zijn in staat gebleken om uit woorden (via programmeertaal) virtuele werelden te scheppen. De Hollandse social media zijn bij uitstek dodelijke slagvelden vol oververhitte debatten. De welvaart gaat in buitenproportionele mate naar hen die we ‘hogeropgeleid’ noemen. Wie het rationele spelletje heeft uitgespeeld, heeft in onze cultuur gewonnen.

Intussen is de tegenbeweging allang begonnen. Sport, food en seks zijn dé seculiere religies van onze tijd. Zoek de Google-statistieken er maar op na – waar onze Google zoekopdrachten liggen, ligt ook ons hart. Wat sport en eten en drinken en seks (en verre vakanties) allemaal gemeenschappelijk hebben, is dat het pogingen zijn van Hollanders om eindelijk uit hun hoofd te komen. Als ze het al niet doen door ver weg van het Westen toch nog iets van spiritualiteit te vinden in de vorm van zenmeditatie of yoga. Of door te drinken. Of door psychologenbezoek, waar men ontdekt dat nóg meer praten toch vaak niet voldoet, en er medicatie nodig is ter aanvulling.

Van woorden naar beleving

We zijn iets kwijtgeraakt. De slimste vrienden die ik heb, hebben het na 12 jaar volwassenheid moeten onderkennen. De een schrijft nu een boek over het bestaan van de ziel. De ander wil haar psychologische praktijk inruilen voor therapie met paarden of een ashram in India. Nog een ander heeft een knielbankje in zijn huis gezet. Weer een ander zit nu net zo vaak in de sportschool als vroeger in Bijbelstudiekringen. Het koude verstand vormde een doodlopende weg.

Hier moet ons protestantse christendom iets mee. Ikzelf ook, met al m’n woorden. Maar wat? Ik blijf erover nadenken, maar geef alvast een aantal handreikingen om hart, lijf en ziel terug te claimen voor onze geloofsbeleving.

1. Een Bijbelverhaal leg je niet uit, maar doorleef je.

2. Een kerkdienst is niet een preek + liedjes, maar een liturgie.

3. Durf woorden door stilte te vervangen.

4. Durf woorden door activiteiten te vervangen.

5. Durf een ritueel níet uit te leggen.

6. Maak een maaltijd van je Avondmaal.

7. Gebruik veel water, ook als je baby’s doopt.

8. Bied ziekenzalving aan.

9. Bied meditatieve momenten of bijeenkomsten aan.

10. Experimenteer met beeldende kunst.

11. Experimenteer met geur.

12. Experimenteer met muziek.

13. Experimenteer met de biecht.

14. Ga naar buiten, doe dingen.

15. Ga naar buiten, doe niets.

16. Herontdek Aswoensdag.

17. Herontdek de vastentijd.

18. Herontdek de Paaswake.

19. Als er kaarsen zijn, brand die dan.

20. Laat je iets over God leren door boeren, biologen, natuurkundigen, verplegers.

21. Kijk een Disney-film met de hele kerk.

Zo, dat waren er 3 x 7. Vul deze lijst gerust aan, deel je ervaringen en denk mee in de comments.

Verlos ons uit die hoofden!

***

*Waar ik Holland zeg, zou ik ook heel het ‘Westen’ kunnen noemen, maar ik durf de stelling wel te verdedigen dat de calvinistische landen, waar ons land toe behoort, het aller, allerergst zijn.

18 reacties op “Verlos ons uit onze hoofden!”

  1. Dankje wel Alain. Langsamerhand ben ik ook uit mijn hoofd gestapt en God gaan ervaren in het echte leven van geuren, kleuren, mooie liederen en allerei creativiteit, in de rottigheid, grilligheid en de hardheid van gebrek en verlies. Dwars door de dode leer en moeilijke momenten heen heb ik zo God leren kennen als de grote onbekende, die onvoorwaardelijk van mij houdt met een vurige liefde die mijn hart zo in vuur en vlam zet dat het pijn doet.
    Dat vuur drijft mij ,met lege handen, maar in Zijn Geest , om het verlorene zoeken en aan Hem te verbinden…de euvele moed écht te leren leven met menselijke gebrokenheid waar Jezus binnenkomt met goddelijke liefde als Schepper en Verlosser, het Levende Woord. Die met grillige hartstocht mijn onvermogen omverblaast. Hij is zo de Totaal Andere….niet na te rekenen en te beredeneren.

  2. Suggestie: word Rooms-katholiek.
    Daar heb je al dat gelazer met ‘de rede’ niet, daar kniel je (met ‘de rede’ op nul) gewoon in aanbidding neer. Maar of dit de mens op langere termijn ook echt zal bevredigen, dat vraag ik mij af. Dan zonder je per week één of meerdere tijden af om jouw godin van het gevoel te bevredigen, om een zekere heelheid van leven te ervaren, een heelheid die niets te maken heeft met de alledaagse rationaliteit waarin God niet gezien wordt en waarin voor Hem geen plaats is. De kerk als Gods eigen concentratiekamp, als laatste bastion tegen die almachtige god van de rede, waar Hij zich verborgen houdt onder de beschermende vleugels van de godin van de Bevinding.
    Dat is wat de Rooms-katholieke kerk in feite is. Na gebiecht te hebben en twee Onzevaders en vijf Weesgegroetjes gebeden te hebben, huppel je weer vrolijk het rationele leven in, om weer precies hetzelfde te doen waarvoor je zojuist Absolutie hebt ontvangen. Zondigen is op aarde nu eenmaal onontkoombaar.
    Nog een suggestie: Repos ailleurs?

  3. Vrijwel al die suggesties zijn toch weer symbolen of handelingen die iets in hoofd moeten bewerkstelligen (muv 4 en 14 ). Waarom staat er niet tussen: Vraag eens aan je buurman hoe het met hem gaat en luister dan ook echt, ga vuil rapen in de buurt/op het strand, praat met je kinderen over hun dromen, kook met aandacht, gooi een feestje om niet, etc.? Liturgie betekent: dienst aan het volk.

  4. Psalm 84 (Psalmen voor strakjes)

    1.
    Wat hou ik van mijn hoofd!
    Zelfs nog iets meer dan van zingen,
    zeg ik ondanks mijn warme stem:
    elke zondag eer ik Hem,
    of Het, of Haar, of whatever.
    In ieder geval voelt het mmmmmmm ….

    2.
    De worship is bij ons
    meestal net niet overdreven.
    Ik wordt behoorlijk opgebouwd,
    al was het maar uit lijfsbehoud.
    Soms hoop ik zelfs op genezing,
    al weet ik dat niemand ooit mmmmmmm ….

    3.
    Ik denk weleens terug
    aan hoe het ging toen ik klein was.
    ‘Jeruzalem dat ik bemin,
    wij treden uwe poorten in.’
    Nergens een spoortje van twijfel,
    De drie formulieren en mmmmmmm ….

    4.
    Gemoedsrust is mijn doel.
    Geef me romantisch gezwijmel
    met ruimte voor vrijzinnigheid:
    mijn hoofd heeft mij destijds bevrijd
    van al mijn angst en mijn twijfel
    of ik naar de hel ga en mmmmmmm ….

    5.
    Johannes van het Kruis
    had zo zijn heel eigen mening.
    Gecontempleer over het leed
    en of het er wel echt toe deed.
    Maar ik leef niet in een klooster!
    Ik moet me verhouden tot mmmmmmm ….

    6.
    Voor het alternatief
    (maatschappelijk activisme)
    ben ik te lomp en introvert,
    te sensitief en te apert
    genuanceerd in mijn denken:
    Ik leef best verantwoord maar mmmmmmm ….

    7.
    Wat moet ik met je aan,
    HEER van de hemelse legers?
    Ik vind je wereld bizar goed,
    maar ik snap niet wat je toch doet.
    Laatst zag ik Hitchens op YouTube:
    zo aardig, zo slim en zo mmmmmmm ….

  5. Lutske is ook uit haar hoofd gestapt en Johan stelt RK voor, Martijn gaat voor zijn naaste en Jaap schrijft zijn eigen psalmen. Alain je bent zeer effectief in je schrijven gezien de reacties. Ik las van Brian McLaren ” De Grote Spirituele Shift”. Zou er werkelijk een nieuwe wind waaien in gelovig Nederland en omstreken? Of heeft Carl Marx nog steeds een punt met zijn opvatting dat geloof/religie opium voor het volk is? Voor mij is erg veel in en boven de wereld nog raadselachtig. Heeft Dick Swaab toch ook een punt met hoofdstuk 17 in zijn boek “Wij zijn ons brein”? Dat er niets is tussen hemel en aarde. Of toch ook Schillebeeckx dat alles van gezegd en geschreven is over de hemel afkomstig is van de aarde! Je moet van goede huize komen om tussen al die bomen (van schrijvers en vorsers) het bos te kunnen zien. Ik kan me wel vinden in de gedachtegang van John Lennon met Imagine en van Paul Simon : We come and we go, that’s a thing that ik keep in the back of my head”. Mmmmmmm.

  6. dwaalleraren in de Kerk ? Dat je wel eens van mening kan verschillen oke, maar dit ? En een disneyfilm kijken met Gemeenteleden, is dat wel zo Christelijk ? De teloorgang is in nl (en andere landen), door vn. ‘eigen toedoen’ nog steeds gaande. Geloven wij in een huis, tuin, of keukenbijbel ? Een popartiest, sportploeg, tv-bekendheid ? Behoren wij daar niet (steeds meer) afstand van te nemen ? Behoort secularisatie in een Kerk thuis ? Behoort secularisatie in de maatschappij thuis ? Zie je de verloedering om ons heen niet steeds meer toenemen ? Behoren we niet terug te verlangen naar de Kerk, waar orde, stilte, en in alle rust een Kerkdienst kan beleven ? We zijn idd. door eigen toedoen zelfs veel kwijtgeraakt. Zoals praten over het Geloof. Liefde voor elkaar, omkijken naar elkaar, rekening houden met… Waar is die (meer) vanzelfsprekenheid die er toen was ? Je ziet het afglijden, waarom ?! Alles wat je opgebouwd hebt, verworven vrijheden, worden door eigen toedoen stukje bij beetje afgebroken. Totdat het (zie je nu al), echt te laat zal blijken. Dan is het van oo hadden we het mmar zus of zo gedaan. Maar nee hoor gewoon vrolijk verder blijven doormodderen. We leven in een tijd van alles draait om jou, jij bent belangrijk, prestatiegericht zijn, geld, macht, etc…

  7. Allereerst dank dat je nadenkt en deelt. Bezinning is goed.
    Met je scherpe cynisme heb ik wel moeite.
    Je hebt gelijk: geloven kan niet alleen met woorden. En we zitten teveel in ons hoofd. Maar we kunnen ook niet zonder. Taal is nu eenmaal een behoorlijk primair middel om elkaar te begrijpen. Daarbij kunnen woorden wél worden versterkt (of afgezwakt) door lichaamstaal, door muziek, door rituelen, gebaren enzovoort.
    Ik herken je zoektocht. En ook je irritaties op diverse plekken. Zowel in evangelische als in gereformeerde kring. Ik denk dat ik bijna alle kerkelijke stromingen in Nederland bezocht heb. Ik zocht naar beleving, naar (andere) muziek, naar rituelen, naar goede liturgische opbouw. Naar zintuiglijke godservaringen dan misschien, zoals jij het noemt. Ik bezocht conferenties, deed cursussen, voelde soms van alles en soms niets en vooral: ik bleef onrustig. Enweet je waar ik eindigde? In mijn zoeken Precies in de kerk van waaruit ik mijn zoektocht begon. De kerk waar ik gedoopt ben, belijdenis deed en zo nu en dan terug kwam als een familielid een kind liet dopen.
    It’s good to be home!
    Mijn zoektocht heeft me veel gebracht maar ook vermoeid. De ervaringscultuur besmet iedereen en vraagt veel. Zowel van gemeenteleden als van de werkers in de kerk. Ik heb ontdekt dat wat ik zocht niet bestond. Dat overal wat is. En dat ik overal wat mis. Ik moet het ermee doen. Na die hele zoektocht heb ik alles eens op een rij gezet en ben ik tot de conclusie gekomen dat de drang naar vernieuwing en alles willen beleven vooral iets zei over mezelf. Over mijn leegte. Over mijn onrust. Ik denk dat Augustinus gelijk heeft. Het hart is onrustig. Tot het rust vindt in U.
    Want toen God in mijn onrust kwam, was het weg. Echt, helemaal heerlijk weg. Niet dat ik nu nooit meer zoek naar beleving. Een mens heeft inderdaad meer nodig dan woorden. Ik laat me ook raken in de muziek. En ik kleur in mijn bijbel. Schrijf Gods beloften in het groot op een vel papier. (In de boekwinkel noemden ze het bible journaling – misschien een tip trouwens). Ik noem het: woorden door me heen laten gaan. Het principe is hetzelfde. Verder ga ik ga elke maand naar bibliodrama. Om te ontdekken welke verbinding de oude verhalen hebben met mijn leven van nu. Kan ik je ook aanraden. De lijst met tips is eenvoudig langer te maken. Kijk eens op http://www.bijbelquilts.nl. Ik heb er een paar van aan mijn wanden handen. De woorden in beeld gebracht…. En bezoek eens een expo van Anneke Kaai. Onderzoek de Joodse rituelen eens. De reiniging in de mikwe, de maaltijd tijdens erev shabbat, de spijswetten (en de gezondheidseffecten daarvan), de betekenis van de feesten en gewoonten etc.
    De katholieke kerk, hier ook al genoemd, heeft inderdaad ook een schat aan rituelen en symbolen. Ik heb er een cursus gevolgd en er veel van geleerd. Maar of we dat nu weer allemaal in moeten voegen? Zou het echt helpen? Ik vind het prima hoor; dat we ook eens andere diensten hebben. Maar ik heb niet de illusie dat het de kerken weer vol laat stromen of de behoefte waarover jij het hebt meer bevredigt.
    Hoe mooi de (nieuwe) symbolen en rituelen ook zijn: als ze niet verbonden zijn met een levend geloof dan verliezen ze hun glans. Niet een beetje maar helemaal.
    Andersom werkt het gelukkig ook zo: alles wat verbonden is met de levende God, houdt stand.

    Sinds God een einde maakte aan mijn onrust kan ik weer genieten van hele vertrouwde dingen. In een oer-othodoxe dienst. Van de rust van de psalmen -op oude berijming die je heerlijk uit je hoofd kunt meezingen omdat je ze als kind zo geleerd hebt. Ik geniet dan ook van de eenvoud van de liturgie. Van een stevige preek. Ik kom opgetogen thuis. Ik heb wat geleerd. Ik wil er mee verder, het maakt me nieuwsigierig, het wakkert mijn verlangen aan, ik wil meer…
    Als jij het daar niet vinden kunt dan begrijp ik dat. Ik realiseer me dat ieder zijn eigen karakter en zijn eigen grenzen heeft. Maar voorzichtigheid is niet zo verkeerd als je misschien denkt. De lijn tussen zoeken naar ervaringen en Gods heiligheid voorbij lopen is soms erg dun. De vraag is, als je zo druk bent met zoeken naar ervaringen, of je nog ruimte hebt voor God en hoe Hij zich aan jou wil openbaren. Als ik naar mezelf kijk dan moet ik zeggen: ik was te druk.
    “Wat ons rest zijn woorden” schrijf je.
    Nu weet ik niet waar jij voor het laatst gekerkt hebt als je het hebt over de calvinisten maar gelukkig zingen wij ook in de kerk. En beleef ik wel degelijk wat aan dat stukje brood wat door jou zo ongeveer wordt weggezet als een pepermuntje wat achteloos door de rijen gaat. Ik denk toch dat ik dat ik liever samen avondmaal vier dan dat we samen een Disney film kijken. De meerwaarde daarvan moet je me overigens sowieso even uitleggen.
    Tot slot schrijf je dat alles gezegd is met de vraag waar het in de kerk over ging.
    Ik nodig je dan toch uit bij ons op de koffie op zondag na de dienst. Meestal met anderen trouwens. Met familie of buren. Welkom, want ik wil je graag ontmoeten. Bovendien kun je dan ontdekken dat die vraag voor ons inderdaad het begin is. Maar ook dat we daarna (God-dank!) juist wel praten over of we de week weer zien zitten. Ook op zaterdag hebben we het daar gelukkig over trouwens, mocht je op zondag niet kunnen aanschuiven. Of op maandag. Ik ken calvinisten waar schuld en schaamte in gesprek gelukkig wél op tafel komen. Waar we vertellen-aan die thuisblijvers over de ontmoeting met God. Over wat we leerden en door zouden willen en kunnen geven aan de medemens.
    Het doet me pijn dat deze rijkdom in je artikel zo ongenuanceerd wordt weggegooid. Misschien deed je het expres. Om mensen wakker te schudden?
    Ik wil overigens niet de indruk wekken dat ik tegen beleving ben. Of tegen zoektochten. Of tegen vernieuwing. Als je zoektocht geen vlucht is, als de vernieuwing een verbetering is en als de beleving gericht is op een beleving met Hem…. Ga dan alsjeblieft doen wat je moet doen. Maar oordeel niet.

    1. Vanuit mijn hart gegrepen. Waarom zo’n eenzijdige belichting van wat er in de kerk gebeurt? Zelfs in de zogenaamde reformatorische kerken… is zeer veel te beleven en niet zelden de Heilige Geest bijna tastbaar aan het werk en Christus wordt groot gemaakt! Dat is tenminste onze ervaring… Ook in de gesprekken met elkaar daaromheen!

    2. Ik denk weleens terug aan de gekrookte biezen mand waarin ik (uit liefde, uit vrees en vast ook een klein beetje gewoonte en bijgelovigheid) de spreekwoordelijke Nijl op werd geworpen, direct na mijn geboorte.

      Het gebeurde in een dorps kerkje in de jaren 70 en 80 en dat al het water stroomt, besefte men er volstrekt niet, ondanks de ligging aan een levendige rivier. Zelfs destijds vormden het goed bewaard gebleven pand, en zijn gebruikers, dan ook al een schoolvoorbeeld van de gestolde tijd, op wonderlijke wijze passend bij het bucolische landschap eromheen, vooral in de ogen van een kijker op doorreis, zoals ikzelf, jaren na dato.

      Misschien was ik al jong murw, gewoon naïef, of van nature volgzaam (waarschijnlijk alle drie), maar ik ging er aanvankelijk in mee, en ook weleens in op. Das war einmal; de schijnbaar heerlijke onschuld keert nu eenmaal niet terug.

      Parallel daaraan voltrok zich echter een andere dimensie. Als kereltje van een jaar of zes, zeven, acht stond ik ’s avonds laat eens boven aan de trap die aan mijn kamer grensde. De pseudo-Bijbelse zinsnede ‘daar d’angst der hel mij alle troost deed missen’ vormt een zeer adequate omschrijving van mijn toenmalige gemoedstoestand (het moge duidelijk zijn dat de wedergeboorte bij ons niet werd verondersteld). Wellicht had ik het in die periode al een beetje bont gemaakt rond bedtijd, en ik mocht natuurlijk niet uit bed komen, dus uit een combinatie van schaamte, bangheid en onttovering hield ik mijn vreze maar voor me. Zoals ik daarna lange tijd bijna alle fundamentele gevoelens voor me hield, zelfs die van jarenlange rouw (mede door de donderpreek bij het graf), en me verschool in mijn onvermoed rijke gedachtewereld. Overigens geloof ik dat angst een heel valide motivatie kan zijn voor persoonlijke groei: zo ben ik deze lente, tijdens een zeldzame griep, na dertien jaar en meerdere gefnuikte pogingen, ineens gestopt met roken, uit botte angst voor een pijnlijke dood.

      Sindsdien had de kerk in kwestie effectief vrijwel geen invloed meer op mijn denk- en gedragspatronen, behalve subliminaal, in zekere zin, door de ingesleten handelingen, die ik in gedachten voor me zie als de streepjes van mijn nagels of van het collectegeld in het zachte hout van de vertrouwde kerkbank, terwijl ik sabbel op mijn King of Mentos (want het H. Avondmaal is niet voor de kinderkens) en een dik decennium lang iedere week tweemaal ’s zondags in de dienst, én op de jeugdvereniging, én op de catechisatie, steelse blikken wissel met hetzelfde meisje voor me; ik was ontegenzeglijk al vroeg hetero, al had ik op die leeftijd nog geen idee van de aan lhbtqia+ gerelateerde issues (maar wie had dat eigenlijk wel?). Deze religieuze afzijdigheid werd overigens niet in de laatste plaats gestimuleerd door de prediking der dubbele predestinatie. Depressief ben ik er gelukkig nooit van geworden; kennelijk had ik als jongetje de omineuze grootspraak vanaf de kansel over ons, die nochtans, desniettegenstaande, overmits wij in zonde zijn ontvangen en geboren, een stofje aan de weegschaal zijn, destijds al grotendeels onbewust, maar eens en voor altijd gerelativeerd.

      Er ging meer wringen naarmate ik opgroeide. Om bij wijze van voorbeeld het bovenstaande pleidooi te parafraseren: zoektochten mochten er geen vlucht zijn, vernieuwingen alleen verbeteringen en belevingen uitsluitend bevindelijk. God zelf had mij er geplaatst en daar moest ik het mee doen. De eisen waren dus hoog, de eigendunk werd nauwelijks verholen en de onvrijheid en veroordeling voelden benauwend. Het mag dan ook geen wonder heten dat ik de evangelische wereld opgelucht omarmde, met overdoop en al. Deze circa tien jaar vormden de hoogtijdagen van mijn onbevangen geloofsvertrouwen.

      Om een lang verhaal kort te maken: mijn universitaire scholing miste zijn uitwerking uiteindelijk niet, ik helde verder over naar de ratio en ik heb nu meer dan vrede met deze paradoxale, prachtige, zoekende levensbeschouwing. En ik ben niet eens meer evangelisch. Wel progressief, net als die omstreden waaghals uit het afgelegen dorpje Nazareth, die bovendien beschikte over de gaven van extraversie en van passie.

      De veelal angstvallige, standvastige of vrijpostige, maar steevast behoudende evo’s en refo’s bleken beiden even moralistisch als kortzichtig, en kunnen, gezien hun invloed, reputatie en pretenties, dan ook niet zonder scherpe satire. Ik bedoel maar, alleen al het waanidee dat slechts wij, alhier ter plaatse bijeenvergaderd, exact menen te hebben uitgedokterd hoe het zit, is natuurlijk je reinste ridicule hybris. Het zou verboden moeten zijn om daar bovendien tegenover weerloze kinderen een eeuwige consequentie aan te verbinden.

      Ruim baan voor kunst, wetenschap en verwondering.

      Weg met bemoeizucht, bekrompenheid en kitsch.

  8. De bijbel geeft het antwoord zelf. Wat de bedoeling is van ons geloof is niet de kerkbank, of zelfs niet de kerk. Deze is ons aangeboden door de zonnecultus priester Constantijn, 300 jaar na Christus. Tot die tijd bestond er geen kerkgebouw of kerkdienst, Bijbelstudie of liturgie. Jakobus legt uit wat de bedoeling is. Doe je geloof, want als je niet doet wat je hoort is je geloof dood. Doe wat de bijbel je opdraagt te doen. Alles. Dat is de opdracht. Ook de grote opdracht: ga uit, maak alle volken tot mijn discipelen, drijf demonen uit genees de zieken…. Wil je aan de bak? Kijk dan op YouTube, de lessen van the pioneer school eens. Gods zegen!

  9. Zelfs kinderen (was te verwachten), kunnen vandaag de dag nog moeilijk kind zijn. Nu worden (volgens zeggen) zelfs kinderen al met ‘de puberteit’ geconfronteerd.

  10. Alain, je beschrijft dat tijdens de reformatie de ratio een centrale plaats gekregen heeft binnen het geloof. Maar sommige filosofen zien de reformatie als het begin van een andere ontwikkeling. De ontdekking van Luther is dat de genade van God zich niet uitstrekt over ons onvolmaakte handelen. Nee, het is onze intentie waardoor we gered worden. Dus moet er een plaats zijn voor deze intentie, iets dat onafhankelijk is van onze omgeving. Zo ontstaat de binnenkant van ons hoofd. En vanaf dat moment is de zoektocht begonnen om de binnenkant te vullen met de juiste dingen. Gereformeerden kiezen hiervoor de juiste leer, bevindelijken zijn bezig met godservaring, en de moderne mens probeert mooie herinneringen te maken (het plaatje boven je blog van de draaimolen verwijst wellicht naar deze belevings cultuur). Een filosoof die hier leuk over schrijft is Matthew Crawford (De wereld buiten je hoofd, https://www.debezigebij.nl/boeken/de-wereld-buiten-je-hoofd/). Ik denk dat de kracht van liturgie niet is dat je zintuigen geprikkeld worden, maar dat je hem deelt met andere mensen.

  11. Welkom! Ik geef al jaren creatieve bijbelstudies. Schilderen en tekenen. Een manier waarbij je tot jezelf komt. Vanzelf 2 uur stil word. Laat je handen het werk doen. http://Www.beeldendcoachhelene.nl ieder komt vanzelf tot het unieke schilderij of tekening. Ik heb zoveel verschillende tekeningen gezien in mijn leven. Elk mens brengt zijn eigen interpretatie op papier. Omdat elk mens uniek is. En geloof beleeft vanuit zijn/haar Zijn.

  12. Ik hoor ook continue om me heen dat de Kerk (nog steeds) af zou nemen ? Vreemd ik zie juist ook dat ie aan het toenemen is.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *