bubbel

Onze fijne ‘bubbel’ is een isoleercel. En we creperen erin weg…

Een ordinair reclameblok liet Elsa inzien hoe ernstig het is gesteld met al onze persoonlijke ‘bubbels’. Je zou toch eens je hele leven moeten doorbrengen met jezelf en datgene wat op jezelf lijkt… 

Het gebeurt niet vaak meer dat ik live televisie kijk. We hebben niet eens een tv-aansluiting in huis, we streamen vrijwel alles on demand. Maar toen ik er laatst tóch weer eens ouderwets voor ging zitten, was het uitgerekend het reclameblok dat me een openbaring bezorgde.

Er werd geadverteerd met voor mij totaal irrelevante producten. Een scheerapparaat voor de man, gloednieuwe auto’s, vliegvakanties naar zonovergoten stranden. Facebook weet al láng dat ik daar geen enkele interesse in heb. Dat domme reclameblok wist het niet. En ik keek ernaar, me bewust van het feit dat miljoenen met mij naar datzelfde beeld keken. En ik had letterlijk een fysieke ervaring; ik voelde ruimte om te ademen. Ik bevond me in de open ruimte buiten de filterbubbel.

Ik wil het eens hebben over dat woord. Het heeft mijns inziens namelijk een te onschuldige bijklank, lieflijk bijna. Bubbel. Bubbelbad, bubblegum, bellenblaas. Comfortabel, veilig, knus. En optioneel. Als je wilt, prik je er zo doorheen. Plop, daar gaat de zeepbel.
Maar zo simpel is het al lang niet meer. Dat merkte ik aan mijn fysieke reactie op het reclameblok. Het is niet meer optioneel. Het is geen bubbel, het is een isoleercel. En we creperen erin weg.

Je spiegelbeeld als straf

bubbel
Narcissus volgens de schilder Caravaggio

Zoals ons steeds meer wordt voorgeschoteld wie we zelf zijn, verworden we langzaam tot de mythische figuur Narcissus. Hij moest als straf voor zijn ijdelheid gedwongen voorovergebogen zijn eigen spiegelbeeld in het water bekijken. Wat een diepe wijsheid schuilt in dat verhaal, door het als een straf te zien. Want dat is het. Je zou toch je hele leven moeten doorbrengen met jezelf en datgene wat op jezelf lijkt. Men is het niet helemaal eens over het exacte levenseinde van Narcissus. In de ene versie pleegt hij zelfmoord, in de andere vervaagt hij langzaam. In beide versies blijft slechts de bekende bloem van hem over.

Hoe dan ook is het einde tragisch. En ik begin sterke gevoelens van tragiek te ontwikkelen bij het feit dat wij slechts voorgeschoteld krijgen wat ons zelf bekend is. Dat gebeurt in toenemende mate en zeer brutaal online. Maar net zo goed in het analoge leven. Die ene woonwijk waar zoveel mensen zoals jij wonen, die zich zo’n huis kunnen veroorloven. Of de basisschool van je kinderen waar iedereen zich zo goed kan vinden in de gedeelde identiteit of onderwijsidealen. Of in je kerk, die er een groot talent voor heeft een parallelle samenleving te vormen naast de samenleving van bijvoorbeeld de buurt waar je woont. En zelfs áls je geconfronteerd wordt met dat wat anders is dan jij (waar we wellicht niet omheen kunnen) heb je nog genoeg mogelijkheden het buiten te sluiten. Door het te demoniseren, om maar een actueel mechanisme te noemen.

Ongelukkig in de bubbel

We verliezen een belangrijk deel van ons mens-zijn als we verblijven in gezelschap van wie of wat ons eigen zijn weerspiegelt of laat weerklinken. We zullen eindigen als Narcissus, diep ongelukkig in die isoleercel, zo lieflijk ‘bubbel’ genoemd. Het verstikt, zoals monocultuur in de bodem de potentiële plant verstikt. Maar als je ervoor open staat hier gevoelig voor te worden, ga je er antennes voor ontwikkelen. Dan ga je letterlijk merken aan je adem in welke ruimte je je bevindt.

Er zijn mijns inziens een aantal zeer bewuste en ingrijpende keuzes voor nodig om niet opgesloten te raken in een obsessie voor jezelf. Ik gaf net al een voorzetje, maar ik zal ze iets brutaler uitspellen:

– Beperk je leven online.
– Laat je telefoon wat vaker thuis, of neem een dumbphone.
– Kies bewust voor de meest diverse wijk in je dorp of stad. Daar zijn de huizen vaak ook wat beter te betalen (of zijn de wachtlijsten voor de huur minder lang), wat ook financieel meer ruimte en vrijheid geeft dan een eveneens zo vaak verstikkende hypotheek.
– Als je schoolgaande kinderen hebt, kies voor de buurtschool.
– Ga eens een tijdje niet naar de kerk en kijk wat er ontstaat in de ruimte die dat geeft.

 Ik noem niet zomaar wat, maar een aantal dingen die mij persoonlijk helpen om in de open ruimte te blijven. Ongetwijfeld wek ik bij een of meerdere suggesties omgemak bij je. Of irritatie. Dat zou zomaar mijn cadeau aan jou kunnen zijn, want ongemak kan alleen bestaan buiten de bubbel. En in die bubbel, daar wil je niet zijn.  

Graag lees ik jouw reactie op mijn woorden. Wat geeft jou ruimte om te ademen? Hoe zoek jij gezelschap van wat anders is, om uit de beklemming van ‘de bubbel’ te blijven?

9 reacties op “Onze fijne ‘bubbel’ is een isoleercel. En we creperen erin weg…”

  1. Ik herken het gevoel meteen, maar had het nog niet onderkend. Heel waardevol om je dit te realiseren en vervolgens eens andere keuzes te maken. Dankjewel voor dit inzicht!

  2. Mooi geschreven! Een hele simpele tip die mij helpt: kijk bewust om je heen als je buiten bent. Maak contact met mensen die je tegenkomt, gewoon door even te lachen of te groeten. Het is zo makkelijk maar ook zo niet bevredigend om alleen maar met jezelf bezig te zijn, met je eigen boodschappenlijstje, met je eigen plannen. Alleen al oog hebben voor een ander helpt soms al.

    1. Dankjewel Erie, dat werkt inderdaad als een tierelier. En zo ingrijpend is dat nog niet eens 🙂 Al valt het me wel op dat weinig anderen op straat die open blik hebben. Maar áls je zo’n open blik kruist is het des te mooier. Veel daarvan wens ik jou!

  3. Ik zou nog aan het lijstje toe willen voegen: kijk (goede) films en praat er met elkaar over. Films laten je dingen zien die je niet meer wilt/kunt zien: Situaties en mensen die zich buiten je eigen bubbel bevinden. Daarmee helpt het je om de ander weer te zien.

  4. Hey Elsa! Dank voor dit stuk, prachtig! Ik doe onderzoek naar gepersonaliseerd leren, op het moment in San Diego (ik heb even uit mijn eigen bubbel geprobeerd te stappen). Het is opvallend hoe graag we onze kinderen (ik heb ze niet maar in het algemeen) in een bubbel willen stoppen om te beschermen of om de optimale leerervaring te faciliteren, maar hoe we een concept als sociale cohesie compleet overboord gooien als onze kinderen daar ook helemaal in belanden. Waar ik laatst enthousiast van werd: het concept antifragile (https://en.wikipedia.org/wiki/Antifragile) en dat onze kinderen het nodig hebben om zo af en toe behandeld te worden. Ik ben niet zo’n grote fan van de Amerikaanse manier van overbrengen, maar in deze podcast wordt het aardig uitgelegd: https://www.successpodcast.com/show-notes/2018/9/12/three-dangerous-ideas-that-are-putting-our-society-at-risk-with-dr-jonathan-haidt

  5. Voor mij is het meer: dus zo is het om in een bubbel te leven…. Kennelijk leef ik helemaal niet in een bubbel, overal kom ik andersoortige mensen tegen, zelfs in de kerk. Maar vergeet ook vooral werk, vrienden en familie niet. Misschien helpt het dat ik geen gezin heb.

  6. Wat is een Christelijke bubbel, of wat is een bubbel erbuiten ? Wat is een open ruimte ? Veel vrijheden zijn al deels aan banden gelegd. En het gaat nog steeds onverminderd door. Ook in een Kerk zie je de secularisatie om je heen toenemen. Is het op school fijn, op het werk, of in het dagelijkse leven ? Voor een x-aantal jaren terug was er toch meer rust en samenhang. Waar draait het de komende jaren steeds verder op uit ? De tv is tegenwoordig ook niet meer wat het geweest is. Misschien een enkele film of programma ? De verharding, het individualisme, en ook de snelheid zijn toegenomen. De komende jaren zal een uitdaging zijn om meer samenhang te hervinden, op zoek te gaan naar eigen identiteit, Het zijn de (kleine) momenten die zich aandienen, waar je even jezelf mag en kan zijn. In deze steeds meer zorgelijke wereld.

  7. Daarbij wordt telkens beweerd dat mensen niet meer zo religieus zouden zijn ? Terwijl ieder mens (en als het goed is) ergens wel Gelooft. Ik denk dat het er meer over gaat (geldt voor ons allemaal), wat je ermee doet. Ook het ‘ontkennen’ is hierin heel vaak aan de orde.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *