religieus

Religieus zijn heeft natuurlijk niet per se iets te maken met kerklidmaatschap

Meer dan de helft van de Nederlanders niet religieus koppen alle kranten vanmorgen naar aanleiding van een nieuw onderzoek van het CBS. En dat is nou net een conclusie die je helemaal niet kunt trekken op basis van dit onderzoek.

Wat is religieus? Bij het CBS lijken ze daarvoor de volgende definitie te hanteren: een religieus iemand = een kerklid. Dat zorgt voor de koppen vanochtend in de kranten: minder dan de helft van de Nederlanders behoort tot een kerkelijke gezindte, dus minder dan de helft van de Nederlanders is religieus.

Iedereen die zich ook maar enigszins bezighoudt met het ‘gelovige deel’ van Nederland, weet dat je religiositeit niet alleen kunt afmeten aan kerklidmaatschap. Zoals hoogleraar theologie Ruard Ganzevoort op Twitter zegt: ‘Dat de meerderheid van de Nederlanders niet meer bij een groep hoort, zegt vooral iets over de afbrokkeling van zuilen en instituten, ook zichtbaar in de politiek, media en verenigingen. En ja, er is ook veel religie en spiritualiteit daarbuiten.’

Kerkloze dertiger

Ik ben daar zelf een voorbeeld van. Rond mijn twintigste schreef ik me uit bij mijn geboortekerk: de PKN, want ik werd baptist. Daar ben ik jaren lid geweest, tot mijn scheiding. Mijn geloof wankelde al in de jaren ervoor, ik kwam al niet meer zo vaak in de kerkdienst en na de scheiding besloot ik dat er te veel herinneringen lagen. Dus schreef ik me uit. Ik was een kerkloze dertiger geworden.

Inmiddels heb ik de gang naar de kerk toch weer gemaakt, ik ben er vrijwel iedere zondag te vinden (opvallend ook uit het CBS-onderzoek: de kerkgang is niet afgenomen). Maar lid ben ik niet. Ik heb er wel veel over nagedacht de afgelopen tijd, maar de stap heb ik nog niet gezet. Waarom niet? In mijn geval heeft dat met kerkelijke regels te maken (in mijn kerk is volwassendoop een vereiste) en het heeft te maken met bindingsangst. Ik ben al twee keer niet gebleven bij een kerk waar ik lid was…

Zeker religieus

Geen kerklid, wel kerkgaand, en zeker religieus: bij Lazarus zie ik nog meer schakeringen voorbijkomen. Sterker nog, oorspronkelijk is de voorganger van Lazarus, het platform Zinvloed, juist ook voor deze groep opgericht. Om hen te voorzien van inspirerende input, die ze misten nu ze niet meer regelmatig een kerk bezochten.

Bij Lazarus weten we dus al lang dat religieus zijn niet per se te maken heeft met kerklidmaatschap. Zelfs niet met kerkgang. We vroegen onze lezers dit voorjaar nog naar hun kerkbezoek. Van de ruim 300 respondenten gaf 71 procent aan ‘vaak’ in de kerk te komen, 17 procent ‘af en toe’ en 10 procent was alleen met geloof bezig in persoonlijke kring. En al eerder deed Jorn den Hertog bij ons onderzoek naar jongeren en kerkverlating en schreef Remmelt Meijer over deze grensgangers. Ze hebben gemeen dat ze geen kerklid meer zijn, niet meer naar de kerk gaan, maar zeker nog religieus zijn.

Veel gelovigen hebben de kerk verlaten en ‘zijn voor zichzelf begonnen’, schreef Yvonne Zonderop al eerder dit jaar in haar boek Ongelofelijk, de verrassende comeback van religie. Tijden veranderen, niet voor niets wordt er nagedacht over en geëxperimenteerd met nieuwe vormen van kerk-zijn die minder of niet-institutioneel zijn. De kerkelijke instituten zullen steeds meer in de marge verdwijnen, maar de mens blijft een ongeneeslijk religieus wezen dat zelf wel weer manieren vindt om dat te uiten. Misschien is dat een mooi uitgangspunt voor een nieuw vervolgonderzoek?

4 reacties op “Religieus zijn heeft natuurlijk niet per se iets te maken met kerklidmaatschap”

  1. Ik denk dat mensen hoe dan ook altijd op zoek blijven gaan naar vormen van Geloven. Daarbij (en als het al klopt) vraagt men dit aan een -klein- aantal mensen, en trekken hier hun conclusie uit. Ook ‘ontkennen’ veel mensen dit terwijl ieder mens ergens wel Gelooft. Wat je ermee doet ligt vervolgens aan ons allemaal. Mensen beleven het Geloof vandaag de dag niet alleen meer in een Kerk alleen. Daarbij vraag je je wel eens af wat er voor nodig is dat wij de Kerkgang weer terugvinden. Wat toch eigenlijk een vast ‘onderdeel’ van ons Geloof behoort te zijn. Daarbij hoor ik (en gelukkig maar) ook positieve geluiden dat her en der juist de Kerkgang weer aan het toenemen is. Voornamelijk bestaande uit volwassenen, kinderen, en jeugd. Daarbij zijn er ook veel nieuwsgierigen oftewel ‘gasten’ die Kerken bezoeken.

  2. Termen die je wel eens hoort zoals dat het niet meer van deze tijd zou zijn ? Of ben je in de jaren ’50 blijven hangen ? Ik denk dat het (en zeker aangezien de steeds meer toenemende zorgelijke ontwikkelingen), het Geloof steeds meer toe zal nemen.

  3. In de laatste decennia heeft de wetenschap enorme sprongen gemaakt. Dat heeft natuurlijk consequenties voor het geloof/de kerk; zelfs wanneer de kerk zich bezighoudt met zingeving en de wetenschap met waarheidsvinding; want wat is zin waard zonder waarheid?

    Wat me desalniettemin bij de kerk/het geloof houdt:

    – De decennia die hebben bepaald dat het geloof deel is van mijn verhaal en identiteit
    – Mijn christelijke vrouw en kindjes
    – Mijn christelijke familie
    – Mijn christelijke vrienden
    – Een deel van mijn inkomen
    – De gezelligheid en het diepe persoonlijke contact
    – De gesprekken over wezenlijke onderwerpen

    Wat me bij de kerk vandaan duwt/trekt:

    – Het gebrek aan persoonlijke positieve/negatieve godservaring (afgezien van wensdenken)
    – De overdaad aan onzin en misstanden in de kerk
    – De demografische en sociologische verklaringen van wat geloof en kerk inhouden en in stand houden
    – De enorme sprongen in de wetenschap sinds de Verlichting (sinds het primaat van de rede en de waarneming binnen de Westerse samenleving)
    – Het contrast tussen het rationele alhier en de emotionele/religieuze andere werelddelen qua geweld (kijk nu weer naar Asia Bibi)
    – De enorme kracht en schoonheid van de menselijke kennis en verbeelding (zelfs het immense heelal kunnen we meten en weten)

    Een hiernamaals lijkt me inmiddels sowieso te mooi (en daarmee simplistisch), te problematisch (want niet doordacht, en dat denkvermogen hebben we toch niet voor niets), dan wel te erg (wat voor God stuurt MENSEN EEUWIG naar ‘de hel’? – los van wat die hel dan moge inhouden) om waar te zijn. Bovendien: hier op aarde stikt het van de poëzie.

  4. Je vraagt je wel eens af wat er voor nodig is dat men dit (ook wij) weer eens gaat leren zien. Blijkbaar hebben we nog -of niet- een lange weg te gaan. Ik vrees dat het dan al te laat is als mensen het in (willen) gaan zien. Je ziet de opgebouwde vrijheden als sneeuw voor de zon verdwijnen. Dat waar nederland altijd garant voor stond. Neem nu weer een ‘gedwongen Zondagopenstelling’ voor alle winkels ? Nemen de Christelijke Partijen hier nog wel duidelijk stelling in ? Of een Kerktoren met haan die weer gerestaureerd is. Vrijwel heel het dorp liep er voor uit ? Waarvoor ? Om een. Kerk te zien veranderen in een grand cafe, restaurant, whatever… ?!
    .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *